دوره هاى حركت شمس و قمر است نه فلك تدوير ، چه اين كه حساب سال و ماه به سير و حركت دوره اى آن دو دانسته مىشود نه بسير در فلك تدوير .
آرى منازل از آن قمر است چنان كه حق سبحانه فرموده است
وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ
، و نيز در سوره يس فرمود :
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ
و صاحب مجمع منازل را به شمس و قمر هر دو اسناد داده است ، تحقيق آن منوط بدانستن منازل بيست و هشت گانه قمر است كه درس آن در پيش است .
جوزهر چه كلمه ايست ؟
در درس شصت گفته ايم كه افلاك خارج مركز كواكب علويه و زهره در سطح منطقة البروج نيستند بلكه آن را در دو نقطه قطع مى كنند و آن دو نقطه را عقدتين و جوزهرين گويند و نيز در آخر همين درس شصت دانسته ايم كه فلك ممثل قمر بنام فلك جوزهر قمر است و شهرت با فلك جوزهر است ، اينكه سخن ما اين است كه جوزهر چه واژه ايست ؟ برخى گفته اند : معرب از گوز به معنى گردكان ، و چهره بمعنى صورت است . يعنى آن عقده كه محل تقاطع دو فلك است گرهى به صورت گردكانست .
و بعضى گفته اند : جوزهر ، معرب گوزهر است . گو بمعنى گودال ، و زهر فارسى سهم يعنى گودال زهر . چنان كه شاهمير در شرح اول فصل دوم باب ششم مقاله نخستين شرح فارسى هيئت قوشچى گويد : جوزهر معرب گوزهر است . و به تفصيل در باب چهارم همان مقاله در بيان فلك جوزهر قمر گويد :
منطقه فلك جوزهر با منطقه مايل تقاطع نموده و بر دو نقطه متقابل كه آن را عقدتين و جوزهرين گويند . زيرا كه سطحى كه واقع بين المنطقتين از جانب اقرب شبيه است به اژدرى كه راس او در طرف نقطه ايست كه چون قمر از او گذرد شمالى منطقه شود ، و از اين جهت راس او در شمال اعتبار نموده اند كه طرف شمالى اشرف است جهت ظهور قطب وى در اكثر معموره ، و كثرت مساكن در آنجانب ، و بسيارى كواكب ثابته در جانب شمال ، و ذنب او در طرف نقطه مقابل آنست