درس 60 : تشريح افلاك بر مبناى هيئت مجسمه
به هيئت فلك مجسم شمس ، و نيز فلك غير مجسم آن آشنا شده ايم ، و بدين آشنائى به هيئت افلاك ديگر سيارات زود آگاهى مى يابيم ، و بعنوان مدخل و مقدمه بحث عرض مى كنيم :
اگر در دشتى كوير بوده باشيم و كسى از دور بر خط مستقيم در محاذات ما بسوى ما بيايد و يا از ما دور شود ، مدتى آن شخص سائر متحرك را ، كان ثابت و ساكن مى بي نيم . مثلا در شكل 31 ناظر در نقطه ا ايستاده باشد ، و سائر خط ب ح را سير كند ، يا از ب به ح و يا بالعكس اما اگر سائر به جهت يمين يا يسار ناظر قطع طريق كند ، ناظر به زودى مى يابد كه آنشخص در حركت است . مثلا ناظر در همان نقطه ايستاده باشد ، و آن شخص سائر خط ب ح كه به تعبير رائج ، افقى بوده باشد كه ب به سمت يمين ناظر ، و ح به سمت يسار وى بوده باشد ، چنان كه در شكل 32 .
حال اگر آن شخص سائر از دور بر محيط دائره اى سير كند و دور زند ، و ناظر در همان نقطه ا از دور او را بنگرد ، حركت او را در دو قوس ميان ب ح فوقانى كه جهت شمال در شكل سى و سوم ( ش 33 ) و مقابل آن قوس تحتانى كه جهت