يكى مستدير و يكى مستقيم صورت گرفته است و اين وتر قاعده آن شكل است
بدين صورت ( ش 21 ) هيچگاه از دو خط مستقيم شكل صورت نمى گيرد ، اما از يك مستقيم و يك مستدير شكل تحقق مى يابد . و شكل در صدر مقاله نخستين اصول اقليدس تعريف شده است كه « : الشكل ما احاطه به حدا و حدود » . حد مثل كره و دائره ، و حدود مثل مخروط و مثلث و قطعه دائره و غيرها . شكل مذكور ( ش 21 ) قطعه دائ است كه آن را دو خط احاطه كرده است يكى خط مستقيم وتر كه ا ح است ، و ديگرى قوس ا ب ح كه برخى از محيط دائره است . در صدر ثالثه اصول در تعريف قطعه دائره گويد :
« قطعة الدائرة شكل يحيط به خط هو قاعدتها و قوس ما هى بعض المحيط » .
پس اگر وترى كه دائره را به دو پاره مىكند از مركز آن بگذرد ، آن دائره به دو قطعه متساوى قسمت مىشود مانند اين شكل ( ش 22 ) كه دو قطب ا ب ح ا د ح
باهم برابرند و گرنه دو قطعه يكى قطعه صغرى خواهد بود و يكى قطعه كبرى چون اين شكل ( ش 22 ) كه ا ب ح قطعه صغرى است و ا د ح قطعه كبرى .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 219
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٢١٩