زاويه ح ه ب زاويه مركزى مقدر آن .
مبدأ طول بلد كجاست ؟
دروس 11 و 12 و 13 در معرفت عرض و طول كوكب بوده است ، و در آخر درس 26 تعريف عرض بلد گفته آمد ، و از درس 30 تا اين درس يعنى ده درس مطالبى در پيرامون تعريف عرض بلد ، و وجوهى در طريق يافتن آن ارائه داده ايم .
حال بدان كه مبدأ طول و عرض و كوكب ، و نيز مبدأ عرض بلد به اتفاق ارباب علم هيات از قديم و حديث همانست كه گفته ايم . اما مبدأ طول بلد : اكثر قدماء مبدا طول بلد را غايت نقطه غربى يعنى از جزيره فرو كه آن را هرو نيز مى نامن د ، مى گرفتند . جزيره هرو يكى از جزائر خالدات ( جزائر كانارى ) است كه جزائر سعداء و جزائر سعاده نيز گويند . جزائر خالدات شش جزيره اند كه در مغرب آفريقا در اقيانوس اطلس نزديك به ساحل واقع اند . در قانون مسعودى بين آنها تا ساحل بحر ده درجه آمده است ، و محمد بن جابر بن سنان بتانى معروف به بطليموس عرب دوازده درجه گفته است . اقيانوس اطلس را بحر محيط و بحر مغرب نيز مى نامند . جزائر خالدات اكنون غير معمور بلكه مغمور در آبست .
بطليموس و پيروانش مبدا طول بلد را از آن جزائر مى گرفتند ، و بعد از آنان چون جزائر نام برده در آب فرو رفته بود ، مبدأ طول را از ساحل بحر مغرب گرفته اند ، چنان كه ابوريحان بيرونى در قانون مسعودى ، مبدأ طول بلد را ساحل گرفته است لذا در جداول طول بلاد ، براى رفع التباس ، مبدا طول را مقيد كرده اند