كلماتى كه هر يك موضوع مسائل عقلى ، و در نهج آنها را مآخذ اسناد علمى است
مثلا بحث در اول ، آخر ، انسان ، ايمان ، امامت - برهان ، بسط ، توبه - ثواب ، ثبات - جسد ، جسم ، جلاء ، جزاء - حق ، حساب ، حجاب ، حركت ، حبط - ختم ، خلق - دعاء ، دنيا - ذكر - رب ، رسول ، رؤيت ، روع ، رزق ، رضا - زهد ، زيغ ، زوال - سرمد ، سبات ، سمع ، سعادت - شقاوت ، شأن - صورت ، صبر ، صراط - ضلالت - طلب ، طاعت ، طريقت ، طمأنينه ، طهارت - ظلّ ، ظهور ، ظلم - عدل ، علم ، عمل ، عرفان ، عمى - غيب ، غفلت ، غفران ، غنى - فكر ، فعل ، فؤاد - قضا ، قدر ، قلب ، قرب ، قبض ، قول - كتاب ، كلام - ليل ، لقاء - موت ، ملك - نور ، نبوت ، نفس - وجود ، وحدت ، وجه ، وحى ، ولايت ، وزن ، تقوى - همّت ، هدايت ، هجرت - يوم ، يقظه ، يقين . و نظائر آنها از موضوعاتى در حكمت متعاليه هستند كه در كلمات امير المؤمنين عليه السّلام چه در نهج و چه در غير آن در پيرامون هر كدام مآخذ و اسناد و مدارك مهمى توان يافت كه در پرتو ولايت به عمق احكام و مسائل آنها پى توان برد ، چنان كه اساطين عرفان و حكمت متعاليه در امور مذكوره به كلام آن امام الكلّ فى الكلّ در كتب قيمهشان استناد جسته و مىجويند .
كلام صدر المتألهين قدّس سرّه در پيرامون كلام امير المؤمنين عليه السّلام
مثلا صدر المتألهين در الهيات اسفار در نفى زيادت صفات از ذات واجب ، و به عبارت أخرى در عينيّت صفات كماليّه با ذات احديت به خطبهء نخستين نهج البلاغه تمسك و تبرك جسته گويد :
و قد وقع فى كلام مولانا و إمامنا مولى العارفين و إمام الموحّدين ما يدلّ على نفى زيادة الصّفات للّه تعالى بأبلغ وجه و آكده حيث قال فى خطبة من خطبه