شأن نزول :
مجاهدان ميدان بدر
جمعى از مفسران شيعه و اهل تسنن ، شأن نزولى براى آيهء فوق نقل كردهاند كه فشردهاش اين است :
« روز جنگ بدر ، سه نفر از مسلمانان ( على عليه السلام ، حمزه ، و عبيدة بن حارث بن عبدالمطلب ) به ميدان نبرد آمدند ، و به ترتيب « وليد بن عتبه » و « عتبة بن ربيعه » و « شيبة بن ربيعه » را از پاى در آوردند ، آيهء فوق نازل شد ، و سرنوشت اين مبارزان را بيان كرد .
ونيز نقل كردهاند : « ابوذر » سوگنديادمىكرد : اينآيه دربارهء مردان فوق نازل شده » . « 1 »
ولى همان گونه كه بارها گفتهايم وجود شأن نزول خاص ، هرگز مانع عموميت مفهوم آيه نمىشود .
* * *
( ( 60 ) ) ذلِكَ وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ
( آرى ، مطلب ) چنين است ! و هر كس به همان مقدار كه به او ستم شده مجازات كند ، سپس مورد تعدى قرار گيرد ، خدا او را يارى خواهد كرد ؛ يقيناً خداوند بخشنده وآمرزنده است !
شأن نزول :
دفاع در هر حال و در هر زمان
در بعضى از روايات آمده است : جمعى از مشركان « مكّه » با مسلمانان روبرو شدند در حالى كه فقط دو شب به پايان ماه « محرم » باقى مانده بود ، مشركان به
هامش
( 1 ) اين شأن نزول را « طبرسى » در « مجمع البيان » ، ج 7 ، ص 77 ، و « فخر رازى » در « تفسير كبير » ، ج 23 ، ص 21 و « آلوسى » در « روح المعانى » و « سيوطى » در « اسباب النزول » ، و « قرطبى » در تفسير خود آوردهاند .