المهاجرون من بعد ؛ وفرض لمَنْ بعد القادسيّة واليرموك ألفاً ألفاً ، ثمّ فرض للرّوادف المثنّى خمسمائة خمسمائة ، ثمّ للرّوادف الثّليث بعدهم ؛ ثلاثمائة ثلاثمائة ؛ سوّى كلّ طبقة في العطاء ، قويّهم وضعيفهم ، عربهم وعجمهم ، وفرض للرّوادف الرّبيع على مائتين وخمسين ، وفرض لمَنْ بعدهم وهم أهل هَجَر والعباد على مائتين ، وألحق بأهل بدر أربعة من غير أهلها : الحسن والحسين وأبا ذرّ وسلمان . « 1 »
الطّبري ، التّاريخ ، 3 / 614
وروى الطّالقانيّ ، عن حميد بن مسلم ، عن حنظلة بن أبي سفيان ، عن شهر بن حوشب ، قال : لمّا دوّن عمر الدّواوين ، بدأ بالحسن والحسين ، فدعا الحسن ، فأعطاه عطاءه ، وأقعده
هامش
( 1 ) - وچون عمر خواست ديوان را مرتب كند ، على وعبدالرحمانبن عوف گفتند : « از خويشتن آغاز كن . »
گفت : « نه ، از عموى پيمبر خدا ( ص ) آغاز مىكنم ، آنگاه هر كه به أو نزديكتر است . »
براي عباس مقرري معين كرد واز أو آغاز كرد . آنگاه براي جنگاوران بدر پنج هزار ، پنج هزار مقرر كرد ، براي مسلمانان پس از بدر تا حديبيه چهار هزار ، چهار هزار مقرر كرد ، براي مسلمانان پس از حديبيه تا وقتي كه أبو بكر از مرتد شدگان دست بداشت ، سه هزار ، سه هزار مقرر كرد . آنها كه در فتح مكة حضور داشته بودند يا در أيام أبو بكر جنگيده بودند وجنگاوران پيش از قادسيه همگان سه هزار ، سه هزار گرفتند . براي جنگاوران قادسيه وجنگاوران شام دو هزار ، دو هزار مقرر كرد ، وبراي آنها كه سخت كوشيده بودند دو هزار وپانصد ، دو هزار وپانصد مقرر كرد .
به أو گفتند : « چه شود اگر جنگاوران قادسيه را به جنگاوران پيشين ملحق كنى . »
گفت : « آنها را به مرحلهاى كه نيافتهاند ملحق نمىكنم . »
گفتند : « چرا ، آنها كه ديارشان دور بود با كساني كه ديارشان نزديك بوده واز خانهء خود دفاع كرده اند برابر گرفتهاى ؟ »
گفت : « كساني كه ديارشان نزديك بوده حق بيشتر دارند كه در معرض خطر وزحمت دشمن بوده اند . چرا مهاجران كه سابقه دارانشان را با أنصار برابر گرفتيم چنين نگفتند ، كه أنصار نيز در خانهء خود نصرت اسلام كردهاند ومهاجران از راه دور سوى آنها آمده اند . »
براي جنگاوران پس از قادسيه ويرموك هزار ، هزار مقرر كرد . براي طبقهء دوم پانصد ، پانصد مقرر كرد وبراي طبقهء سوم سيصد ، سيصد مقرر كرد . مقرري همه افراد طبقه را از قوى وضعيف وعرب وعجم برابر گرفت . طبقهء چهارم دويست وپنجاه مقرر كرد وبراي طبقهء بعدى كه مردم هجر وعباديان بودند دويست مقرر كرد . چهار تن از غير بدريان يعنى حسن وحسين وأبو ذر وسلمان را به بدريان پيوست .
پاينده ، ترجمه تاريخ طبري ، 5 / 1794 - 1796