بسم اللَّه الرحمن الرحيم
الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلَّا اللَّهَ وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً
. ( احزاب ، 39 ) يعنى آنان كه تبليغ رسالت خدا بخلق كنند و از خدا مىترسند و از هيچكس جز خدا نمىترسند . . .
در طول تاريخ اسلام پيوسته علمائى بودهاند كه در راه تبيين و نشر و روشنگرى معارف الهى به گونهاى خداپسندانه گامهاى استوارى برداشتهاند و تبليغ دين خداوند نمودهاند و از آن جمله است نابغه زمان محمد بن حسين معروف به شريف رضى متوفّى 406 ه . ق رضوان اللَّه عليه كه نسبتش به على بن ابى طالب ( ع ) مىرسد او در علم و ادب و فضل و ورع و فنون شعرى و علوم قرآنى ، مسلّم مخالف و موافق بوده است . او عالمى عزيز النفس و دانشمندى بلند همت و مبارزى با تدبير بود كه در آغاز جوانى شاهد آشوب و اغتشاش بغداد بوده و پدرش حدود هفت سال زندانى مىشود اين حوادث بر قلب رقيق او گران آمده و شرح اين قصه را در ابياتى لطيف و پر احساس بيان داشته است .
گويند مدائح و نزديك شدنش به وزرا و ملوك ، براى منافع مادى نبوده است بلكه بدان منظور بوده است كه مىخواسته خلافت اسلامى را كه از مجراى صحيحش منحرف گشته به مسير اصليش باز گرداند و در اين راه به موفقيتهائى نائل آمد و ارتباطهائى ميان برخى مناطق بر قرار نمود .
شايد بتوان تفسيرهائى را كه در باب آيات مربوط به جهاد در كتاب « حقائق التأويل فى متشابه التنزيل » خود بيان داشته است مؤيد اين مدعا دانست .
شريف رضى ( ره ) در اين كتاب شريف كه برهانى قاطع است بر تبحر و تمهر و تفنن علمى و اين بزرگوار كه برخى از اكابر ، تصريح به متعذر المثل بودن آن نمودهاند ، در مواضع متعددى نكات دقيقى در اين باب دارد كه ذكر همه آنها از حوصله اين بحث بيرون است و تنها به قسمتهايى از آن اشاره مىشود .
1 - سيد رضى از صفحهء 61 تا 64 حقايق التأويل ذيل آيه 26 سوره آل عمران :
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ