ترجمه : اى اهل كتاب ( يهود و نصارى ) بيائيد به سوى سخنى كه ميان ما و شما برابر است : اين كه جز خدا را نپرستيم و برخى از ما برخى ديگر را جز خدا پروردگاران خود نگيريم و هر گاه آنان رو گردان شدند بگو گواه باشيد كه ما مسلمان هستيم و در برابر حقيقت تسليم مىباشيم .
بنا بر اين ، شركى كه اهل كتاب به ظاهر موحد و يگانه پرست ، گرفتار آن هستند و يا ممكن است هر انسان موحّد در اعتقاد و نظر ، عملا گرفتار آن شود چيست ؟
چند احتمال در اين جا گفته شده :
اهل كتاب آن چنان در اطاعت و بزرگداشت رؤساء و احبار و كشيشهايشان راه افراط پيمودند كه فساد عقيده و زشتى كردار آنان را ناديده گرفتند تا آن جا كه بزرگان خود را معبود خود ساختند و خداوند تعالى به رسول اكرم فرمان داد از اهل كتاب بخواهد كه از اين افراط كارى و انحراف عملى دست بكشند و جز از خدا و جز در مسير او از كسى ديگر اطاعت و پيروى نكنند و فقط حلال خدا را حلال و حرام او را حرام بدانند و بس .
نصارى دچار انحراف در عقيده شدند و معتقد گشتند كه رهبانها و كشيشها قادر به زنده كردن مردگان و امثال آن هستند درست همان كارهائى كه جز از خدا ساخته نيست و اگر احيانا برخى از انبياء قدرت انجام چنين كارى را داشتهاند فقط بعنوان معجزه بوده كه خداوند براى اثبات صدق دعوى ايشان به آنان داده است .
آيات قرآنى : المائدة ، 116 و 41 و البراءة ، 31 شاهد اين احتمال مىباشد .
مقصود از ارباب در اين آيه رؤساء و صاحبان قدرت و حاكميت و رهبران مسيحى است كه مسيحيان ، بى چون چرا از آنان اطاعت و پيروى مىكنند و آنها را مالك الرقاب خود مىدانند در حالى كه جز از خدا و يا آن كس را كه خداوند به اطاعت او فرمان داده ، نبايد اطاعت كرد . « 12 » بر اين احتمال نيز شواهدى وجود دارد از جمله ، يوسف ، 41 و 39 .
بنا بر اين ، آنچه در اين آيه و نظائر آن مطرح است شرك در ذات نيست ( بنا بر برخى احتمالات فوق ) بلكه مقصود شرك در عبادت است يعنى : در برابر خداوند و حكم او از ديگرى اطاعت كردن كه اطاعت خود شعبهاى از پرستش و عبادت مىباشد .
و متأسفانه نصارى به چنين شركى ( شرك در عبادت ) گرفتار گشتهاند و امروز بسيارى
هامش
( 12 ) - حقائق التأويل ص 118 .