نكردهايم و نيز مىفرمايد :
« تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ »
در قرآن بيان همه چيز آمده است .
و يادآور شده است كه آيات قرآن يكديگر را تصديق مىكنند اختلافى در آن وجود ندارد چنان كه مىفرمايد : اگر قرآن از ناحيه غير خدا بود اختلافات فراوانى در آن مىيافتند » . « 22 »
4 - صفات قاضى :
امام جامعترين بيان را در اين زمينه مىفرمايد و دوازده شرط كه بعضى به طور قطع لازم است و بعضى كمال و استحباب دارد در اين بيان مطرح شده است آنجا كه مىگويد « ثم اختر للحكم بين الناس افضل رعيتك فى نفسك ممن لا تضيق به الامور ، و لا تمحكه الخصوم ، و لا يتمادى فى الزلة ، و لا يحصر من الفىء الى الحق اذا عرفه و لا تشرف نفسه على طمع ، و لا يكتفى بادنى فهم دون اقصاه ، اوفقهم فى الشبهات ، و آخذهم بالحجج ، و اقلهم تبرما بمراجعة الخصم ، و اصبرهم على تكشف الامور ، و اصرمهم عند اتضاح الحكم ، ممن لا يزدهيه اطراء و اولئك قليل » : از ميان مردم برترين فرد نزد خود را براى قضاوت برگزين از كسانى كه مراجعه فراوان آنها را در تنگنا قرار ندهد ، و برخورد مخالفان با يكديگر او را به خشم و كج خلقى وا ندارد ، در اشتباهاتش پا فشارى نكند ، و باز گشت به حق هنگامى كه براى آنها روشن شد بر آنها سخت نباشد ، طمع را از دل بيرون كرده و در فهم مطالب به اندك تحقيق اكتفا نكند ، از كسانى كه در شبهات از همه محتاطتر و دريافتن و تمسك به حجت و دليل از همه مصرتر باشند ، با مراجعه مكرر شكايت كنندگان كمتر خسته شوند ، و در كشف امور شكيباتر ، و به هنگام آشكار شدن حق در فصل خصومت از همه قاطعتر باشند ، از كسانى كه ستايش فراوان آنها را فريب ندهد ، و تمجيدهاى بسيار آنان را متمايل به جانب مدح كننده نسازد ، ولى البته اين افراد بسيار كمند » . « 23 »
5 - در بارهء وجود ناسخ و منسوخ
در احاديث پيامبر كه موضوع مهمى در مسأله حجيّت خبر واحد و تعارض خبرين است مىفرمايد : ان امر النبي ( ص ) مثل القرآن ، منه ناسخ و منسوخ و خاص و عام و محكم و متشابه و قد يكون من رسول اللَّه الكلام له وجهان و كلام عام و كلام خاص مثل القرآن دستورات پيامبر همانند قرآن ناسخ و منسوخ و خاص و عام و محكم و متشابه دارد و گاه سخنى از رسول ( ص ) داراى دو جنبه است و سخنى عام است و سخنى خاص است درست مثل قرآن » . « 24 »
هامش
( 22 ) نهج البلاغه خطبه 18 .
( 23 ) وسائل الشيعه جلد 18 صفحه 116 حديث 18 ( نهج البلاغه نامه 51 ) .
( 24 ) وسائل الشيعه جلد 18 صفحه 153 حديث 1 ( نهج البلاغه نامه 53 ) .