خواندن نفس :
شريف رضى در تفسير آيهء مباهله مىنويسد : نظر به اين كه در جريان مباهله جز رسول خدا امير المؤمنين ، فاطمه ، حسن و حسين عليهم السلام كسى ديگر نبود پس قهرا مراد از نسائنا فاطمه بوده و ابنائنا حسنين و كلمه انفسنا مصروف به وجود امير المؤمنين خواهد بود چون انسان خود را نمىتواند بخواند هم چنان كه انسان نمىتواند به خود امر كند و فرمان دهد .
و به همين سبب فقهاء گفتهاند : فرمان دهنده ، خود داخل فرمان نمىشود چون او فرمان ده است و ما فوق ، و هيچكس ما فوق خود نمىتواند باشد .
و بعد مىنويسد : فقهاء فرق مىگذارند ميان اين ، و خبر عام چون آنان جايز مىدانند كه در خبر عام ، خبر دهنده خود داخل باشد مگر آنكه صريحا خود را خارج سازد . « 113 »
و - اعتراف برخى بزرگان به فقاهت شريف رضى
در پايان اين مقال به نقل اقرار صريح جمعى از دانشمندان و صاحب نظران مورد اطمينان كه فقاهت و مقام علمى شريف رضى را مورد تأييد قرار دادهاند مىپردازيم هر چند كه بقول معروف مشك آن است كه خود ببويد و شريف رضى با اين نظرات و مطالب ادبى ، كلامى و فقهى كه شمّهاى را در اين مقال آورديم ، مقام علمى و فقهى خود را به اثبات مىرساند و نيازى به اعتراف ديگران ندارد .
ابن ابى الحديد مىنويسد : رضى رحمه اللَّه قرآن را در اندك زمانى پس از گذشت سى سال از عمرش ، حفظ كرد و از فقه و فرائض با بخشى زياد آشنائى پيدا كرد و آن مرحوم ، عالمى ، اديب ، و شاعرى شگفت و ماهر بود . « 114 » و سيد عليخان مدنى مىنويسد : او ، با فقه و فرائض آشنائى عميق و نيرومندى داشت و اما در لغت و ادب عربى ، پيشوا بوده است . « 115 » ابن تغرى در النجوم الزاهره مىنويسد : شريف ابو الحسن الرضى الموسوى : دانا و آشنا با لغت ، فرائض ، فقه و نحو و شاعرى فصيح و زباندار و دانشمندى بلند همّت و شخصيتى با ديانت بود ، و او ، پدر و برادرش بر مذهب قوم ، و پيشواى شيعه بودهاند . « 116 »
هامش
( 113 ) حقائق التأويل ص 231 .
( 114 ) شرح نهج البلاغه 1 ، 23 .
( 115 ) الدرجات الرفيعه سيد عليخان مدنى 497 چاپ نجف .
( 116 ) النجوم الزاهرة فى ملوك مصر و القاهره ، يوسف بن تغرى اتابكى ، 4 ، 240