بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
« 1 » امّا بعد ، از تفسير آيهء كريمهء عرض امانت « 2 » سؤال كرده بودند ، جواب آن موقوف است بر تمهيد مقدّمهاى چند :
ببايد دانست كه ، چون غرض از آفرينش معرفتى است خاصّ كه عارف را به حقّ برساند . و آن معرفت مطلوبه ، حاصل نمىشود مگر به عبادتى خاصّ كه صاحبش را به آن معرفت بكشاند . و آن عبادت خاصّ عبارت است ازتكليفى خاصّ كه موجب آن معرفت تواند شد . و آن تكليف خاصّ ، عبارت است از تطوّر در اطوارِ وجود و انتقال از اخسّ به اشرف ، أعنى انتقال از جماديّت به نبات به تحمّل نموّ ، و از نبات به حيوان به اتّصاف به احساس ، و از حيوان به انسان به
هامش
( 1 ) - در نسخهء ب اين گونه آمده : « أمْلاهُ أَدامَ اللَّهُ فِيضَهُ فى جَوابِ مَنْ سَأَلَهُ عَنْ تَفْسير آيَةٍ الأَمانَةِ » .
( 2 ) - الأحزاب : 72 ،« إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا ».