قوله تعالى « 1 » . چنانچه « 2 » مخفى نيست .
پس عارف كامل بايد كه هر لفظى كه بشنود در تدبير آن تفكّر كند . و آن عبارات را به معنى حقيقت به قدر امكان بداند . و آن الفاظ و عبارات را مهمل نگذارد و بىمعنى نشمارد . زيرا كه جملهء اشيا مظهر صفاتِ بارى تعالى است عزّ اسمُه ، و از آن [ جمله ] اسماء [ الفاظ ] اتَتَلَ توته تتل « 3 » است ، چنان كه گزارش خواهد يافت .
گويند « 4 » شخصى بود محمّد نام و پسرى داشت احمد نام « 5 » ، و آن پسر را نصيحت مىنمود ، به زبان كودكان با وى حرف مىزد ، و به قدر فهم و عقل [ او ] با وى « 6 » تكلّم مىنمود ، و به مضمون خبر كه : « 7 » « كَلِّمِ « 8 » النَّاسَ عَلى قَدْرِ عُقُولِهِم » « 9 » .
بنابراين امر « 10 » به فرزند خود گفتى : « اتَتَل تُوتَه تَتَل » .
بدان كه همزه حرف نِدايست و « تَتَل » مناديست . يعنى : اى فرزند « 11 » ، آنچه
هامش
( 1 ) - اشاره است به آيه 31 سورهء بقره : « و عَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ كُلَّهَا » .
( 2 ) - الف : « حق چنان كه » .
( 3 ) - اصل : « تو تتل » .
( 4 ) - الف : « حكايت گويند » .
( 5 ) - الف : « احمد نام پسرى داشت » .
( 6 ) - اصل : « به او » .
( 7 ) - اصل : « به مضمون اين : كلم - إلخ » .
( 8 ) - الف : « كَلِّمُوا » .
( 9 ) - يعنى : « حقايق را به فراخور حال شنونده از نظر سطح معلومات بيان نما » ، و در كتاب كافى ( 1 / 23 / 15 ) از امام صادق عليه السلام نقل است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرموده : « إِنَّا مَعاشِر الأنبياء أمرنا أن نُكَلِّمَ النّاسَ عَلى قَدرِ عُقُولِهِم » ، يعنى : « ما گروه پيامبران امر شدهايم با مردم به اندازهء عقل ايشان گفتگو كنيم » .
( 10 ) - الف : « آن مرد » .
( 11 ) - اصل : « اين فرزند » .