افعال : واجب و سنّت است و حرام و مكروه و مباح كه به فعل آوردن [ و اطاعت ] آن پنج نوع است ، امّا تارك واجبات و فاعل محرّمات مستحقّ عِقاب است ، و فاعل واجبات و مندوبات و تارك محرّمات و مكروهات مستوجب مذمّت و عقاب نيست ، و مباح آن است كه به فعل آوردن و نياوردن [ آن ] على السّويّه است .
و بعضى گفتهاند كه فروع دين بر شش [ قسم ] است كه آن « 1 » : نماز و روزه [ و ] حجّ و جهاد و جوع است . يعنى گرسنگى به سبب قحط و افلاس ، و نقص در اموال و نقصان در نفسهاى شما به سبب موت يا قتل ، يا نقصان در ميوههاى شما كه فرزندان ، ميوههاى دل شما هستند چون بعضى از شما را اين مصايب برسد در آن صبر نماييد و جَزَع مكنيد تا از جملهء صابران باشيد كه خداى تعالى ايشان را خبر داده بقوله تعالى :
« وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ »
« 2 » و در جاى ديگر مىفرمايد كه : « 3 »
« إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ »
« 4 » ، جَعَلَنَا اللَّهُ وَ ايَّاكُمْ في زُمْرَتِهِمْ .
اى فرزند اگر آنچه به تو گفتم بجاى نياورى و نافرمانى كنى ، .
« هفتاد ميخ آهنى ژلژل « 5 » پاى احمدك »
يعنى : « هفتاد ميخ [ آهنى ] ، يعنى هفتاد عَقَبه در پيش است كه آسانترين آن « 6 » ،
هامش
( 1 ) - اصل : « او » .
( 2 ) - البقرة : 155 . «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ» .
( 3 ) - الف : « فرموده كه » .
( 4 ) - الزّمر : 10 .
( 5 ) - الف : « زلزل » .
( 6 ) - الف : « آسانترآن عقبات » .