من الآية . . » از ابزار علمى كه در اختيار دارد ، كمك گرفته و مىگويد از آيه چنين استفاده مىشود . ولى در آغاز تنها ظاهر آيه مطرح است .
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم نيز فرموده است : « ما فى القرآن آية الّا و لها ظهر و بطن » امّا پىبردن به بطن قرآن ، ديگر ربطى به عرب بودن و داشتن لغت ندارد . اين كار ابزار علمى مىخواهد .
اگر علّامه از ابزار علمى استفاده مىكند ، امرى طبيعى است و براى استفاده و بهرهبردارى مطالبى است كه ما آن را بطن مىناميم ، ولى از لحاظ فهم ظاهرى ، همانگونه كه گفته است ، عمل كرده و تخلّف نيز نداشته است و لذا به گمان من اين اشكال بر ايشان وارد نيست .
* چگونگى استفاده از روايات در الميزان
ايشان گرچه به تصريح ، استناد به روايات نكرده است ، ولى معلوماتى كه از روايات در اختيار داشته و در ذهن مبارك ايشان بوده است ، كمك بسيارى به ايشان براى فهم آيات كرده است و در اين شكى نيست .
و اين فرمايش كه قرآن را فقط از ناحيه قرآن بايد فهميد ، در رابطه باهمان « مصطلحات » قرآن است ، نه در مطلق قرآن . و گرنه آيا ايشان از كتب لغت براى لغات قرآن استفاده نكرده است ؟ آيا از تاريخ براى بسيارى از شأن نزولها بهره نجسته است ؟ آيا شأن نزول ، نقش اساسى در فهم بسيارى از آيات ندارد كه بدون اطلاع از آن ، آن آيه قابل تفسير نيست ؟ قرآن فرموده :
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي