و اين استناد به وحى به هيچوجه منكر واقعيتهاى خارج از ذات كه وصول به آنها از راه حواس و ساير ابزار شناخت امكانپذير است ، نمىباشد . دين اسلام را در اين مسأله درنظر مىگيريم :
اين دين ، هم بهطور غير مستقيم و هم بهطور مستقيم ثبوت واقعيت جهان برون از ذات انسانى را سخت مورد تأكيد قرار داده است .
1 - ثبوت واقعيت بطور غير مستقيم در آيات بسيار فراوان از قرآنكه از صدها تجاوز مىكند ، عبارتست از آن آيات قرآنى كه به انسان دستور مىدهد : هم به واقعيتهاى درونى خود توجه كند و هم به واقعيتهاى برونى كه در ديدگاهش قرار گرفته است .
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً
وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ .
و همچنين آن گروه از آيات فراوانى كه دستور به تنظيم موقعيت انسانى با جهان عينى مىدهد .
2 - اثبات واقعيت بهطور مستقيم -
وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
( الانعام آيهء 73 )
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
( ابراهيم آيهء 19 )
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ
( الحجر آيهء 85 )
خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
( النحل آيهء 3 )
ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ
( الروم آيهء 8 )
خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
( الزمر آيهء 5 و سورهء الاحقاف آيهء 3 ) .
با نظر به مجموع موارد استعمال كلمهء « حق » در قرآن و ديگر جاها معناى متبادرى كه در آنها ديده مىشود ، ثبوت فى نفسه است ، خواه مورد درك و اعتقاد قرار بگيرد يا قرار