ترجمه و توضيح :
فصل هفتم : نيازمندى مادّه و صورت به يكديگر
بيان اجمالى اين مطلب ( كه هريك از ماده و صورت در وجود خود نيازمند به ديگرى است ) ، اين است كه تركيب بين ماده و صورت ، تركيب حقيقى اتحادى است و ( درنتيجه مركب از آندو ) داراى وحدت حقيقى است « 1 » و در گذشته ( مرحله « 5 » ، فصل « 6 » ) بيان گرديد كه اجزاء مركب حقيقى ، بعضى به بعض ديگر احتياج دارد .
و اما بيان تفصيلى آن اين است كه صورت در تعيّن خود محتاج به ماده است ؛ زيرا نوع صورت به واسطهء استعداد سابق كه ماده آن را حمل مىكند ، معين مىگردد ، و آن مادّه نيز مقارن با صورت سابق است و همينگونه ( صورت سابق به واسطهء استعداد سابق بر خود تعين پيدا مىكند و حامل آن استعداد مادهاى است كه مقارن است با صورت قبلى و . . . )
و نيز صورت در تشخص خود محتاج به ماده است ، يعنى صورت در وجود خاص خود ( نه از نظر اصل وجودش ، بلكه ) از حيث ملازم بودن صورت با عوارضى كه به عوارض مشخصه ناميده مىشوند از قبيل شكل و وضع و أين و متى و غير اينها ، ( نيازمند ماده است ، زيرا عروض اين عوارض بر صورت ، مبتنى بر قابليت صورت نسبت به آنها و امكان عروض آنها بر صورت است و قابليت و امكان هم قائم به ماده و هيولى است ) .
هامش
( 1 ) تركيب حقيقى را قبلا در فصل ( 6 ) از مرحله ( 5 ) تعريف كردند و گفتند ، مركب حقيقى آن است كه داراى وحدت حقيقى باشد ، يعنى از تركيب اجزاء اثرى حاصل گردد ، كه مغاير با اثر و خاصيت هريك از اجزاء آن باشد . بنابراين كلمه « ذو وحدة حقيقية » بيان تركيب حقيقى است و به اصطلاح قيد توضيحى است .