بِسْمِ اللَّهِ *
جزء آن سوره و يكى از آيات آن است « 1 » ، زيرا به حساب كوفيان ، تنها بسم اللّه فاتحه ، جزء سوره است ، و مابقى به حساب نيامده ، و لازمه روايت نامبرده اين است كه عدد آيههاى قرآن به مقدار بسم اللّههاى سورهها بيشتر باشد .
و اين همان علتى است كه ما را از ايراد بحثهاى مفصل كه درباره عدد آيههاى قرآن شده منصرف ساخته است ، چون ديديم كه اين بحثها به نتيجهاى نمىرسد ، تنها به اين اشاره اكتفاء مىكنيم كه در عدد چهل سوره قرآنى اتفاق دارند ، و در عدد آيهها و يا رؤوس آيههاى هفتاد و چهار سوره اختلاف كردهاند ، و همچنين در اينكه كلمه :
الر *
مثلا آيهاى است تام و مستقل اتفاق كردهاند ، ولى در بقيه حروف مقطعه اختلاف نمودهاند و آن گروه از خوانندگان عزيز كه مىخواهند به جزئيات اين اختلاف واقف گردند ، بايد به محل طرح اين بحثها مراجعه نمايند .
ترتيب سورههاى قرآن كريم
سور و آيات قرآنى به اين ترتيب كه در مصحف شريف قرار گرفته نازل نشدهاند به اين معنى كه اول سوره حمد پس از آن سورههاى بقره و آل عمران و نساء و مائده و به همين ترتيب نازل شده باشد و همچنين آيات به ترتيب مضبوط ، زيرا در اين خصوص نيز علاوه بر شهادت تاريخ قطعى ، مضامين خود آيات نشان مىدهد كه برخى از سور و آيات قرآن با مضامينى كه مناسب با اوايل زمان بعثت است مانند سوره علق و نون در اواخر قرآن مجيد ثبت شده و
هامش
( 1 ) . تفسير عياشى : 1 / 19 ، ح 3 .