نيز برخى گفتهاند : يأجوج و مأجوج مغول هستند و مغول امتى است كه در شمال شرقى آسيا زندگى مىكنند ، و در اعصار قديم امت بزرگى بودند كه مدتى به طرف چين حملهور مىشدند و مدتى از طريق داريال قفقاز به سرزمين ارمنستان و شمال ايران و ديگر نواحى سرازير مىشدند ، و مدتى ديگر يعنى بعد از آنكه سد ساخته شد به سمت شمال اروپا حمله مىبردند ، و اروپائيان آنها را « سيت » مىگفتند .
و از اين نژاد گروهى به روم حملهور شدند كه در اين حمله روم سقوط كرد .
و از كتب عهد عتيق هم استفاده مىشود كه اين امت مفسد از سكنه اقصاى شمال بودند .
اين قسمتى از كلام ابو الكلام بود كه هرچند بعضى از جوانبش خالى از اعتراضاتى نيست ، ليكن از هرگفتار ديگرى انطباقش با آيات قرآنى روشنتر و قابلقبولتر است . « 1 »
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 13 ، ص 525 و 541 و 542 . [ با تصرف ]