« أَيْدِيَكُمْ »
و
« إِلَى الْمَرافِقِ »
چه دلالتى دارند ؟ و آيا شستن دستها در وضو بايد از نوك انگشتان به طرف مرفق باشد يا عكس آن ؟
ج - كلمهء « ايدى » جمع كلمهء « يد » است ، كه نام عضو خاصى از انسان است كه با آن مىگيرد و مىدهد و مىزند و كارهاى ديگر مىكند ، و آن عضو كه نامش به فارسى دست است .
كلمهء « دست » سه معنا دارد ، 1 - از نوك انگشتان تا مچ 2 - از نوك انگشتان تا مرفق 3 - از نوك انگشتان تا شانه .
و اين اشتراك در معنا باعث شده كه خداى تعالى در كلام خود قرينهاى بياورد تا يكى از اين سه معنا را در بين معانى مشخص كند ، و آن قرينه [ در اينجا ]
« إِلَى الْمَرافِقِ »
است ، تا بفهماند منظور از شستن دستها در هنگام وضو ، شستن از نوك انگشتان تا مرفق است نه تا مچ دست و نه تا شانه ، چيزى كه هست از آنجا كه ممكن بوده كسى از عبارت « دستها را بشوييد تا مرفق » خيال كند كه منظور از شانه تا مرفق است و سنّت اين جمله را تفسير كرده به اينكه منظور از آن قسمتى از دست هست كه كف در آن قرار دارد .
و امّا جملهء
« إِلَى الْمَرافِقِ »
قيد است براى كلمهء
« أَيْدِيَكُمْ » ،
درنتيجه حكم وجوب شستن به اطلاق خود باقى است و مقيّد به آن غايت نيست .
( واضحتر اينكه يك مرتبه موضوع حكم را عبارت مىدانيم از « دست » به تنهايى ؛ و مىگوييم آن را تا مرفق بشوى كه در اينجا حكم شستن مقيد به قيد تا