اعمال صالح به تفصيل نور ندارد بلكه در ظلمت است ، چون تفصيل اين معارف براى او روشن نشده ، پس نور و ظلمت به اين معنا باهم جمع مىشوند ، و اشكالى هم ندارد .
مؤمن فطرى كه داراى نور فطرى و ظلمت دينى است وقتى در هنگام بلوغ ايمان مىآورد ، به تدريج از ظلمت دينى به روى نور معارف و اطاعتهاى تفصيلى خارج مىشود و اگر كافر شود از نور فطرىاش به سوى ظلمت تفصيلى كفر و معصيت بيرون مىشود .
و اگر در آيهء شريفه كلمهء « نور » را مفرد و كلمهء « ظلمت » را جمع آورده ، اشاره به اين است كه حق هميشه يكى است ، و در آن اختلافى نيست ، همچنان كه باطل متشتت و مختلف است و هيچ وقت وحدت ندارد . « 1 »
س 1454 - مراد از نور در جملهء « اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . »
« 2 » چيست ؟
ج - مراد از نور در جملهء « خدا نور آسمانها و زمين است » نور خداست ، كه از آن ، نور عام عالمى نشأت مىگيرد ، نورى كه هرچيزى به وسيلهء آن روشن مىشود ، و با وجود هرچيزى مساوى است ، و عبارت اخراى آن است و اين همان رحمت عام الهى است .
هامش
( 1 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 177 + الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 528 . [ با تلخيص و تصرف ]
( 2 ) . سورهء نور ، آيهء 35 .