انذارشان كنى و چه نكنى فرقى به حالشان ندارد و ايمان نخواهند آورد » « 1 » و نيز مىفرمايد :
« لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلى أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ،
البته وعدهء عذاب ما بر اكثر آنان چون ايمان نمىآورند حتمى و لازم گرديد » . « 2 » و نيز از همين باب است آياتى كه سخن از مهر زدن بر دلها دارد ، هيچيك از آن آيات و اين آيات مستلزم جبر نيست . « 3 »
* تبعيت و پيروى
س 359 - با توجه به عبارت
« الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ »
درخصوص انواع پيروى ، چه استفادهاى از آيه مىتوان نمود ؟
ج - ما از خود قرآن كريم استفاده مىكنيم كه پيروى دو جور است ، يكى مذموم و ناپسند ، و ديگرى ممدوح و پسنديده و قرآن كريم پيروى كوركورانه و از روى جهل و هواى نفس ، - مانند پيروى مشركين از پدرانشان و پيروى اهل كتاب از احبار و رهبانان و نياكانشان - را كه جز متابعت هوى و شيطان ، انگيزه ديگرى ندارد مذمت مىكند . پس ، كسى كه پيرويش اينچنين باشد پيرويش به دو مذموم ، و كسى كه از حق پيروى كند پيرويش خوب و ممدوح است ، و خداى تعالى دربارهء آن مىفرمايد :
« الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ ،
و كسانى كه گفتار را مىشنوند و بهترين آن را پيروى مىكنند ايشانند آن كسانى كه خدا هدايتشان كرده » . « 4 »
و از جمله شرايط احسان در پيروى يكى اين است كه عمل تابع ، كمال
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 6 .
( 2 ) . سورهء يس ، آيهء 7 .
( 3 ) . الميزان ؛ ج 20 ، ص 666 و 667 .
( 4 ) . سورهء زمر ، آيهء 18 .