اگر ناسپاسى كنيد مجازاتم شديد ( و دردناك ) است » ( وَ اذْ تَأَذَّنَ رَبَّكُمُ لَئِن شَكَرتُم لَازْيَدَنَّكُمْ وَ لَئِن كَفَرتُم انَّ عَذابى لَشديد ) اين سخن را موسى عليه السلام هنگامى به بنى اسرائيل مىگويد كه از چنگال فرعون و فرعونيان رهائى يافته و استقلال و عظمت و آزادى و نعمت را دريافتهاند و گروه كثيرى از آنها بناى ناسپاسى را گزاردهاند !
جملهء « لَازِيْدَنَّكُمْ » كه با انواع تاكيدات همراه است يك وعدهء قطعى الهى در برابر سپاسگزاران است كه نعمت آنها را افزون مىكند و جالب اينكه دربارهء كفران كنندگان نمىفرمايد شما را عذاب مىكنم بلكه مىفرمايد : « عذاب من شديد است » اين تفاوت تعبير دليل بر نهايت لطف پروردگار است و در عين حال هشدار شديدى است به افرادى كه در برابر نعمت ، ناسپاسى مىكنند همان گونه كه بنى اسرائيل بر اثر ناسپاسى در برابر نعمتهائى كه در بالا اشاره شد ، چهل سال در بيابان « تيه » سرگردان شدند .
* * * در دومين آيه سخن از حضرت سليمان است كه وقتى به ياران و اطرافيان خود پيشنهاد كرد تخت ملكهء « سبا » را از شام به يمن بياورند و يكى از نزديكان او كه از علم كتاب آگاهى داشت گفت : من آن را در يك چشم بر هم زدن نزد تو مىآورم و اين كار را انجام داد ، سليمان بسيار شادمان شد كه در ميان يارانش اينگونه شخصيتهائى با چنين قدرت روحانى و معنوى كه مىتواند چنين تصرفات شگرفى را در محيط خود بنمايد پيدا مىشوند ، در مقام شكرگزارى برآمد و سپس گفت : هر كس در برابر نعمتهاى الهى شكرگزارى كند به سود خويش شكرگزارى كرده و هر كس كفران كند ( به زيان خود كرده ) چرا كه پروردگار من بىنياز و كريم است » ( وَ مَنْ يَشْكُرُ فَانَما يَشْكُرُ لِنَفسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَانَّ رَبّىِ غَنِىٌ كَريمٌ ) .
قابل توجه اين كه جزاى شكرگزاران به روشنى ذكر شده ولى در مورد كيفر ناسپاسها به صورت غير مستقيم بيان گرديده است مىگويد : « كسى كه كفران كند
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 62
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٢