درد بزرگ مبتلا هستند ، غالباً در جامعه منزوى مىشوند ، و مردم با آنها قطع رابطه مىكنند ، و اگر به خاطر الزامهاى اجتماعى يا پست و مقامشان مجبور به مراودهء با آنها باشند ، در دل بر آنها نفرين مىفرستند ، و تا بتوانند از آنها مىگريزند .
هرگاه اين بيمارى اخلاقى در عالمان دينى و خادمان مذهب پيدا شود ، خطر بسيار بزرگترى به دنبال دارد و آن اين كه سبب بدبينى و سوء ظن مردم به اصل مذهب و فرار آنها از دين خواهد شد . و اين گناهى است بسيار بزرگ كه چيزى نمىتواند آن را جبران كند .
به همين دليل در روايات اسلامى شديدترين تعبيرات دربارهء سوء خلق ديده مىشود ، تعبيراتى بسيار تكان دهنده و گاه وحشتزا ، كه گلچينى از آن را در ذيل ، از نظر خوانندگان عزيز مىگذرانيم :
1 - در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود : « ايَّاكُمْ وَ سُوءَ الْخُلْقِ فَانَّ سُوءَ الْخُلْقِ فِى النَّارِ لا مُحالَةَ ؛ از سوء خلق بپرهيزيد كه اين عمل سرانجام در آتش است » ( و صاحب خود را نيز به آتش دوزخ گرفتار مىكند ) . « 1 »
2 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم كه : سوء خلق گناهى است كه توبه ندارد . و فرمود : « ابى اللَّهُ لِصاحِبِ الخُلْقِ السَّيِّى بِالتَّوْبَةِ ؛ خداوند از پذيرش توبهء افراد بد اخلاق ابا دارد » عرض كردند : يا رسول الله ! چرا و چگونه ؟
فرمود : « لِانَّهُ اذا تابَ مِنْ ذَنْبٍ وَقَعَ فى اعْظَمَ مِنَ الذَّنْبِ الَّذِى تابَ مِنْهُ ؛ زيرا هنگامى كه از گناهى توبه كند در گناه بزرگترى واقع مىشود » . « 2 »
ممكن است منظور از اين سخن اين باشد كه افراد بد اخلاق ، هنگامى كه در موردى توبه مىكنند ، در حالى كه بد اخلاقى از وجود آنها ريشه كن نشده ، عقدهء آن را در جاى ديگر و به صورت شديدتر باز مىكنند ، و به همين دليل هرگز موفق به توبهء كامل نمىشوند ، مگر اين كه اين رذيلهء اخلاقى را از وجود خود ريشه كن سازند .
3 - حضرت على عليه السلام سوء خلق را بدترين مصيبت شمرده و مىفرمايد : « اشَدُّ
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحه 383 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 70 ، صفحه 299 .