2 - آثار و پيامدهاى حسن خلق
در رواياتى كه در بالا آمد نكات مهمى دربارهء پيامدهاى مادى و معنوى حسن خلق آمده بود ، كه نياز به تحليل دارد .
از آثار اجتماعى و دنيوى آن اين كه حسن خلق مايهء جلب محبت است ، اين مسأله به تجربه تقريباً براى همه كس ثابت شده است كه با حسن خلق و برخوردهاى محبتآميز و مؤدّبانه مىتوان صيد دلها كرد ، نه تنها افراد عادى مجذوب اخلاق حسنه مىشوند ، بلكه به گفته حافظ :
به حسن خلق توان صيد اهل نظر * به دام و دانه نگيرند مرغ دانا را
ديگر اين كه حسن خلق و خوشرويى شهرها را آباد و عمرها را زياد مىكند چرا كه ويرانى آبادىها بر اثر كشمكشها و پرخاشگرىها است . هرگاه پرخاشگرى جاى خود را به خوش رويى و حسن خلق دهد ، الفت و مودّت و اتحاد كه سرچشمهء هرگونه آبادى و خير و بركتى است ، حاصل مىشود .
افزون بر اين آرامش روح كه يكى از آثار مستقيم برخوردهاى محبتآميز است سبب افزايش عمر مىشود زيرا امروز ثابت شده عامل بسيارى از مرگ و ميرها استرسها و فشارهايى است كه بر انسان وارد مىشود كه يكى از عوامل اصلى بيماريهاى مختلف است و مسلّم است كه حسن خلق و برخوردهاى محبتآميز ، از فشارهاى روحى مىكاهد و بدين سبب عامل طول عمر محسوب مىشود ، ديگر اين كه حسن خلق سبب فزونى روزىها و درآمدها است زيرا يك تاجر و كاسب و صنعتگر و طبيب هنگامى مىتواند در كار خود موفق باشد كه جلب اعتماد مراجعين كند ، يكى از عوامل جلب اعتماد حسن خلق است بسيار مىشود كه افراد ترجيح دهند خريد اجناس متوسطى را از افراد خوش برخورد و خوش اخلاق بر اجناس بهترى از افراد عبوس و ترش رو و بد برخورد ترجيح دهند ، به همين دليل در مؤسسات مهم اقتصادى خصوصى دنيا سعى دارند افرادشان را براى چگونگى برخورد با مراجعين آموزش دهند و از اين طريق اعتماد افراد را به آن مؤسسه تجارى يا صنعتى جلب كنند .