حسن خلق در زندگى مادى و معنوى انسانها ، و تأكيدى كه اسلام بر اين امر دارد ، به خوبى نمايان است ، و در واقع همهء آثار و بركات مادى و معنوى ، براى آن ذكر شده است ، به گونهاى كه مىتوان حسن خلق را يكى از اساسىترين تعليمات اسلام شمرد .
* * * در اينجا توجه به نكاتى لازم است :
1 - تعريف حسن خلق
حسن خلق شايد از امورى باشد كه بىنياز از تعريف است و همهء مردم با آن آشنا هستند ، ولى براى توضيح بيشتر مىتوان گفت : حسن خلق از مجموعهاى از صفات و برخوردها تشكيل يافته است : « نرمش و مدارا ، گشاده رويى ، زبان خوب و اظهار محبت ، رعايت ادب ، چهرهء خندان و تحمل و بردبارى در مقابل مزاحمتهاى اين و آن . » هنگامى كه اين صفات و اعمال به هم آميخته شد ، به آن حسن خلق مىگويند .
در حديث جامع و جالبى از امام صادق عليه السلام در تعريف حسن خلق چنين آمده است ، يكى از ياران امام پرسيد : « ما حَدُّ حُسْنِ الْخُلْقِ ؛ تعريف حسن خلق چيست ؟ » امام عليه السلام فرمود : « تَلينُ جانِبَكَ وَ تُطيِّبُ كَلامَكَ وَ تَلْقى اخاكَ بِبِشْرٍ حَسَنٍ ؛ با نرمش و مدارا با مردم رفتار مىكنى ، و سخن خويش را پاكيزه مىگردانى ، و برادرت را با خوش رويى ملاقات مىنمايى » . « 1 »
در حديث ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله به بخشى از تفسير حسن خلق اشاره شده مىفرمايد : « انَّما تَفْسيرُ حُسْنِ الْخُلْقِ ما اصابَ الدُّنْيا يَرْضى ، وَ انْ لَمْ يُصِبْهُ لَمْ يَسْخَطْ ؛ تفسير حسن خلق اين است كه هر مقدار از دنيا به او برسد ، خشنود باشد و اگر به دنيا نرسد خشمناك نشود » . « 2 »
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحه 389 ، حديث 42 .
( 2 ) . كنز العمال ، جلد 3 ، صفحه 17 ، حديث 5229 .