متجاوز از بيست آيه از آيات قرآن سخن از لقاء اللَّه است كه در واقع سر منزل مقصود سالكان الى اللَّه و عارفان الهى مىباشد ، يعنى لقاء معنوى و ديدار روحانى با آن محبوب بىنظير و مقصود بىمانند .
درست است كه اين آيات و آيات رجوع الى اللَّه از يك نظر جنبهء عمومى دارد و همگان را شامل مىشود ولى مانعى ندارد كه سير و سلوك مؤمن و كافر از نظر فطرت و خلقت ، به سوى او جهتگيرى شده باشد ، گروهى به خاطر انحراف از مسير فطرت در وسط راه بمانند يا در پرتگاه سقوط كنند ولى اولياء اللَّه با تفاوت مراتب به سر منزل مقصود و اصل شوند . درست همانند نطفههايى كه همه از نظر آفرينش در عالم جنين به سوى تكامل انسانى پيش مىروند و بعد از تولّد نيز آن را همچنان ادامه مىدهند امّا بعضى از اين نطفهها در همان مراحل اوليّهء جنين بر اثر آفاتى از حركت باز مىايستد و ساقط مىشود يا بعد از تولّد در نيمه راه زندگى به خاطر همين آفات از كار مىافتد و سقوط مىكند .
از اين تعبيرها روشنتر ، تعبيرى است كه در قرآن مجيد از تقوا به عنوان بهترين زاد و توشه شده ( و مىدانيم زاد و توشه ، معمولًا به غذا و طعام مسافر گفته مىشود ؛ هر چند از بعضى از منابع لغت استفاده مىشود كه در اصل ، مفهوم اعمّى دارد و شامل هرگونه ذخيرهسازى مىشود . )
بنابراين ، تعبير بالا كه مىگويد : تقوا بهترين زاد و توشه است ، اشاره به سير انسان الى اللَّه دارد كه به هر حال در اين سفر روحانى نياز به زاد و توشهاى خواهد داشت ، و زاد اين سفر روحانى نيز روحانى است .
در روايات اسلامى نيز اين تعبيرات به صورت گستردهترى ديده مىشود .
در نهج البلاغه ، در خطبههاى متعددى ، سخن از برگرفتن زاد و توشه از اين دنيا براى سفر الهى آخرت شده است :
در خطبهء 157 مىخوانيم : « فَتَزَوَّدُوا فى ايَّامِ الْفَناءِ لِايَّامِ الْبَقاءِ ؛ در اين ايّام فانى براى ايّام باقى زاد و توشه برگيريد ! »
در خطبهء 132 در تعبير روشنترى مىفرمايد : « انَّ الدُّنْيا لَمْ تُخْلَقُ لَكُمْ دارَمُقامٍ ، بَلْ
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 130
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣٠