6 - باز در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم كه در آن اصول اخلاق زشت ، تحت عنوان اصول الكفر بيان شده است ، فرمود :
« اصُولُ الْكُفْرِ ثَلاثَةُ : الْحِرْصُ وَاْلِاسْتِكْبارُ وَالْحَسَدُ ؛ اصول كفر سه چيز است : حرص و تكبّر و حسد . »
سپس در توضيح اين سه اصل چنين بيان فرمود :
« فَامّا الْحِرْصُ فَانَّ آدَمَ حِيْنَ نُهِىَ عَنِ الشَّجَرَةِ حَمَلَهُ الْحِرْصُ انْ اكَلَ مِنْها ، وَامَّا اْلِاسْتِكْبارُ فَابْلِيْسُ حِيْنَ امِرَ بِالسُّجُودِ لِآدَمَ اسْتَكْبَرَ ، وَامّا الْحَسَدُ فَابْنا آدَمَ حَيْثُ قَتَلَ احَدُهُما صاحِبَه ؛ امّا حرص ( در آنجا ظاهر شد كه ) آدم هنگامى كه نهى از آن درخت مخصوص شد ، حرص او را وادار كرد كه از آن بخورد ( و از بهشت بيرون برده شد ) و امّا تكبّر ( آنگاه ظاهر شد كه ) ابليس هنگامى كه مأمور به سجود براى آدم شد تكبّر ورزيد ( و از سجده خوددارى كرد و براى هميشه ملعون و مطرود درگاه الهى شد ) و امّا حسد ( آنگاه ظاهر شد كه ) دو پسر آدم يكى بر ديگرى حسد برد و او را به قتل رسانيد . » « 1 »
به اين ترتيب ، سرچشمهء بدبختيهاى بزرگى كه در جهان انسانيّت يا در آغاز آن رخ داد ، اين سه صفت نكوهيده بود . حرص ، آدم را از بهشت الهى بيرون كرد ؛ و استكبار ، ابليس را براى هميشه از درگاه خدا راند ؛ و حسد پايهء قتل و خونريزى و جنايت در جهان شد .
* * * 7 - اين سخن را با حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پايان مىدهيم ، امام صادق عليه السلام مىگويد :
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود :
« انَّ اوَّلَ ماعُصِىَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِهِ سِتٌّ : حُبُّ الدُّنْيا وَحُبُّ الرِّياسَةِ ، وَحُبُّ الطَّعامِ وَحَبُّ النَّوْمِ وَحُبُّ الرّاحَةِ وَحُبُّ النِّساءِ ؛ نخستين چيزى كه نافرمانى و عصيان الهى به وسيلهء آن انجام شد شش چيز بود : محبّت ( افراطى به مال ) دنيا و رياست و طعام و خواب و راحت طلبى و زنان ! » « 2 »
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 289 .
( 2 ) . بحار ، ج 69 ، ص 105 ، ح 3 .