را مجازات مىكند . بنابراين ، انسان نبايد به وسيلهء دنيا و زرق و برقهاى آن فريب بخورد .
امام على عليه السّلام دربارهء اين آيه سخن مفصّلى دارد كه همراه با خطبههاى نهج البلاغه درج شده است و خلاصهء آن ، چنين است :
« اى انسان ، چه چيزى به تو جرئت داد كه با پروردگارت مخالفت كنى ، در حالى كه تو در امان او هستى و در ميان نعمتهاى او شناورى ؟ آيا روى آوردن نعمتهاى او مغرورت ساخت و تو از او روى گردانيدى و به ديگران روى آوردى ؟ مگر نمىدانى كه روى آوردن اين نعمتها ، بخششى است از سوى او به تو و مهلتى است براى تو كه به هدايت برسى و از گمراهىات برگردى » ؟
بنابراين ، مقصود از كرامت خداوند در آيه آن است كه او به بندهء گناهكارش مهلت مىدهد و در مؤاخذهء او شتاب نمىكند و بر اين بندهء گناهكار است كه به توبه و زارى بشتابد و با مهلت دادن و امداد ، مغرور نشود .
فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ .
يكى از مفسّران مىگويد : معناى اين آيه چنين است : خداوند تو را خوك و يا الاغ قرار نداد . ديگرى مىگويد : منظور آن است كه خداوند از لحاظ درازى و كوتاهى ، سياهى و سفيدى و . . . همانگونه كه اراده كرده تو را آفريد و صورتبندى كرد . امّا آنچه ما از اين آيه مىفهميم ، چنين مىباشد : اى انسان ! در استوارى آفرينش و استحكام ساختارت ، انديشه كن ، تا به عظمت آفرينش خدا پى ببرى و دريابى كه خداوندى كه تو را در زيباترين صورت به وجود آورده ، قادر است كه بار ديگر تو را به زندگى باز گرداند .
كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ ،
از گمراهى خود كه تنها منبع آن ، تكذيب قيامت است دست برداريد . چه ، شما به ناچار دربارهء آنچه انجام مىداديد ، مورد حسابرسى و پرسش قرار مىگيريد .
وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ * كِراماً كاتِبِينَ * يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ .
اين نويسندگان ، كارهاى نيك و بد شما را مىدانند و شما نمىتوانيد چيزى را از آنان پنهان كنيد . واژهء « كرام » بدين معناست كه آنان نيرومند