فَأَمَّا مَنْ طَغى * وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا * فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى * وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى ،
هركس از هواهاى نفسانى خود پيروى كند ، او را به هلاكتگاهها وارد خواهد كرد و هركس بر آن چيره شود ، راه راست را پيدا مىكند و به پايانهء نيكى مىرسد و علّت اصلى [ رهايى و يا هلاكت ] هواى نفس است . چقدر درست است گفتهء آنكس كه گفته است : كسى كه از هواى نفسش پيروى كند ، آرزوى دشمن خويش را برآورده ساخته است . ديگرى گفته است : ماهيت انسان ، همان نفس اوست . بنابراين ، هرگاه هواى نفسش بر او چيره شود ، به يك آفريدهء ديگر تبديل مىشود كه نه دل او به انسان شباهت دارد و نه انديشهء او . امام على عليه السّلام در توصيف كسى كه حق را با هواهاى نفسانى خويش مىسنجد ، مىگويد : « او نه از دروازهء هدايت آگاهى دارد كه از آن پيروى كند و نه دروازهء گمراهى را مىشناسد كه از آن دورى جويد . پس او مردهاى است به صورت زندگان » .
خوب است بدين نكته اشاره شود كه مراد از « هوى » چيزى است كه بر خلاف حق و عدالت باشد ، و گرنه ، نفس انسان همانگونه كه به حرام تمايل دارد ، به حلال نيز تمايل دارد .
يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها ،
قيامت كى برپا مىشود ؟
فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْراها * إِلى رَبِّكَ مُنْتَهاها * إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشاها
اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله آنان از تو درخواست مىكنند كه روزى را كه در آن قيامت برپا مىشود ، مشخص كنى . زمان اين روز را ، نه تو مىدانى و نه موظف هستى كه آن را بدانى و آنچه خدا از تو خواسته ، آن است كه مردم را از قيامت و هراسهاى آن بترسانى ، امّا اينكه در چه زمانى خواهد بود ، خدا آن را مىداند . حكمت خدا چنين اقتضا كرده است كه قيامت را از بندگانش ، حتّى از پيامبران و مقرّبانش پنهان بدارد و اين روز ، ناگهانى فرا رسد . نظير اين آيه ، در آيهء 187 از سورهء اعراف بيان شد : « دربارهء قيامت از تو مىپرسند كه چه وقت فرا مىرسد . بگو : علم آن نزد پروردگار من است . تنها اوست كه چون زمانش فرا رسد