اندرزى است براى كسىكه دل بينا و گوش شنوا داشته باشد .
فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا * وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ ،
خداوند براى انسان راه نيكى و راه بدى را بيان داشته و او را از اين نهى و بدان امر كرده و او را رها نموده است ، تا خود براى خويشتن آنچه را مىخواهد برگزيند . ليكن انسان كينهتوز كار نيك انجام نمىدهد ، مگر آنكه خداوند او را مجبور كند . البته ، خدا هيچگاه چنين نخواهد كرد ، زيرا اين كار ، بر خلاف عدالت ، حكمت و سنّت آفرينش اوست . به تفسير آيه 56 از سوره مدّثر رجوع كنيد كه گستردهتر و روشنتر است .
إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً ،
خدا از حالات بندگانش آگاه است و نيز او حكيم است ؛ زيرا او آنان را به چيزى مأمور نمىكند ، مگر اينكه در آن چيزى خير و صلاح باشد و آنان را از چيزى نهى نمىكند ، مگر اينكه در آن ، بدى و فساد باشد .
يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ .
مراد از رحمت دراينجا ، بهشت است . حكمت خدا و مشيّت او چنين اقتضا كرده است كه كسى وارد بهشت نشود ، مگر بهوسيله كوشش و كار . آيات فراوانى هستند كه بهروشنى اين معنا را مىرسانند از جملهء آنها ، اين سخن خداست :
« آيا مىپنداريد كه به بهشت خواهيد رفت و حال آنكه هنوز براى خدا معلوم نشده است كه از ميان شما چهكسانى جهاد مىكنند و چهكسانى پايدارى مىورزند ؟ » . « 1 » چگونه خداوند كسى را كه شايستگى ندارد ، وارد بهشت كند ، درحالىكه آدم را وقتى كه پروردگارش را عصيان كرد و گمراه شد ، از آن بيرون كرد ؟
وَ الظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً ،
رحمت و بهشت خدا براى پرهيزكاران و خشم و عذاب او براى گناهكاران است .
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيه 142 .