علم غيب آگاهى يافتهاند و از آن ، آنچه را كه بر پندارها و ادعاهايشان دلالت دارد ، رونويسى كردهاند . نظير اين سخن ، در آيه 40 از سوره طور بيان گرديد .
فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى وَ هُوَ مَكْظُومٌ .
مراد از صاحب حوت ، يونس پيامبر است كه از قومش ناراحت شد و با خشم آنها را ترك گفت . در گذشته به داستان يونس و قومش در آيه 98 از سوره يونس و آيه 87 از سوره انبياء و آيه 140 از سوره صافات و مابعدش اشاره شد . خداوند به پيامبرش محمّد صلّى اللّه عليه و إله سفارش كرده است كه در برابر آزار قومش شكيبايى كند و در عذاب آنان شتاب به خرج ندهد ، چنانكه يونس چنين كرد و ماهى او را فروبرد و او در شكم آن فرياد برآورد : « هيچ خدايى جز تو نيست ، تو منزه هستى و من از ستمكارانم » . « 1 »
لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ .
يونس درحالىكه در درون ماهى بود ، پروردگارش را خواند و خداوند هم بهخاطر اينكه به او رحم كند ، دعايش را مستجاب كرد و ماهى او را از شكمش به فضا پرتاب كرد و او در نزد خدا مورد ملامت نبود و اگر دعاى او و رحمت خدا نمىبود ، او مورد نكوهش و ملامت بود و حتى تا روز قيامت در شكم ماهى مىماند . خوب است بدين نكته اشاره كنيم كه نكوهش دراينجا براثر ترك افضل است ، نه بر گناه و معصيت .
فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ .
از نعمتهاى خدا بر يونس عليه السّلام آن بود كه او را از شكم ماهى درحالى بيرون آورد ، كه از وى خشنود بود و او را با همان سمت قبلىاش بهعنوان پيامبر به سوى قومش بازگردانيد و آنان از وى و اندرزهايش بهرهمند شدند و اگر او تا روز قيامت در شكم ماهى باقى مىماند ، از نبوت او هيچ اثرى نبود . معناى اين سخن خداوند :
« فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ »
آن است كه خداوند او را در قيامت با پيامبران و در زمرهء آنان محشور مىكند .
وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ .
خطاب به
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 87 .