امّا دربارهء نوشتن و تلاوت قرآن براى كسىكه وضو نداشته باشد ، اختلاف دارند .
حنفيه مىگويند : نوشتن قرآن بدون وضو روا نيست و تلاوت آن از حفظ جايز است .
شافعيه مىگويند : نه نوشتن آن رواست و نه تلاوت آن ، مگر به قصد ذكر ؛ همچون گفتن بسم اللّه در هنگام خوردن غذا . مالكيه مىگويند : نوشتن روا نيست و تلاوت آن از روى متن و از حفظ روا مىباشد . حنابله مىگويند : نوشتن آن روانيست و برداشتن آن در صورتىكه چيزى حايل باشد روا است . اماميه مىگويند : تلاوت قرآن بر شخص جنب حرام نيست ، مگر سورههاى عزائم چهارگانه كه عبارتند ا ز : « اقرأ ، و النجم ، حم سجده و الم تنزيل و نوشتن آن روا مىباشد .
أَ فَبِهذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ .
مراد از حديث ، قرآن است و
« أَنْتُمْ »
خطاب به منافقانى است كه نيرنگ مىكردند و در ظاهر به قرآن اعتراف مىكردند و در اندرون ، منكر آن بودند .
وَ تَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ .
مراد از روزى نعمت است و مراد از تكذيب ، كفران آن مىباشد و معناى آيه چنين است : اى منافقان ، قرآن نعمتى است از سوى خداوند بر شما ، پس چگونه آن را انكار و كفران مىكنيد ؟ گروهى از مفسّران گفتهاند : هرگاه باران مىآمد ، آنها مىگفتند : اين كار طبيعت است . از اينرو ، اين سخن آنها كفران نعمتهاى خداوند از سوى ايشان بهشمار مىرفت و آيه موردنظر دربارهء آنها نازل شد . اين ديدگاه ، دور بهنظر مىرسد ؛ زيرا سخن دربارهء قرآن است ، نه دربارهء باران .
فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ * وَ أَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ .
ضمير مستتر در
« بَلَغَتِ »
به « نفس » برمىگردد كه سياق سخن بر آن دلالت دارد .
« أَنْتُمْ »
خطاب بهكسى است كه در بالين مردهاى كه در حال احتضار است حاضر باشد ، خواه وى از خويشاوندان اين مرده باشد و خواه نباشد . معناى آيه چنين است : اى منافقان اگر به يكى از شما سختىهاى مرگ فرود آيند و جانش به گلوگاه رسد و شما به او نگاه كنيد و برايش زندگى و بقا آرزو نماييد ، چه حالتى خواهيد داشت ؟ آيا توان اينكه كارى برايش