منهمر : مىريزد .
قد قدر : خدا آن را مقدّر كرده است .
دسر : به ضم دال و سين جمع دسار ( همانند كتب و كتاب ) ، ميخهاى آهنين .
بأعيننا : با مراقبت ما ، زير نظر ما .
مدّكر : پندگيرنده .
اعراب
« مجنون » خبر مبتداى محذوف : « هو مجنون » . و انى مغلوب » : « بأنّى مغلوب » .
« عيونا » تميز محوّل از مفعول و در اصلو فجرنا عيون الأرض بوده است . « جزاء » مفعول من اجله . « آية » حال از مفعول « تركناها » . « كيف » خبر « كان » كه پيش از آن واقع شده و « عذابى » اسم آن است .
تفسير
خدا در آيات پيشين اشاره كرد كه محمّد صلّى اللّه عليه و إله قومش را بيم داد ، امّا آنان را سودى نبخشيد . اكنون در آياتى كه ما درصدد تفسير آنها هستيم ، مىفرمايد : وضعيت محمّد صلّى اللّه عليه و إله با قومش كاملا همانند وضعيت نوح با قومش مىباشد .
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنا .
اگر قومت اى محمّد صلّى اللّه عليه و إله ! تو را تكذيب كردند ، قوم نوح نيز بندهء ما نوح را تكذيب نمودند . اين سخن خداوند :
« فَكَذَّبُوا »
تفسير اين سخن او :
« كَذَّبَتْ »
مىباشد و گويى كسى مىپرسد : اين گروه چهكسى را تكذيب كردند ؟ خداوند در پاسخ فرموده است : آنان بندهء ما نوح را تكذيب كردند .
وَ قالُوا مَجْنُونٌ .
آنان گفتند :
نوح ديوانه است ، چنانكه قريش دربارهء پيامبر بزرگ اسلام صلّى اللّه عليه و إله اين سخن را گفتند . اين دشنام براى كسانىكه از پاسخدادن ناتوانند ، يك امر طبيعى و معمولى است .
وَ ازْدُجِرَ .
با اين جمله به آنچه در آيهء 116 از سورهء شعراء آمده است اشاره مىكند :