واجب است كه به ظاهر اين آيات عمل شود و آنها بر حقيقت و دلالت خود باقى بمانند .
پرسش : خداوند در چندجا از كتابش بيان كرده كه بهشتيان از لذّت معنوى برخوردارند ، نه از لذّت حسّى ؛ نظير محبّت خداوند نسبت به آنان و خشنودى او از آنان و بالابودن مقام ايشان در نزد او . مثلا در آخر سورهء قمر فرموده است : « در جايگاهى پسنديده ، نزد فرمانروايى توانا » همچنين در آيهء 96 از سورهء مريم گفته است : « خداى رحمان آنان را محبوب همه گرداند » . بنابراين ، ميان آياتى كه نشان مىدهند نعمتهاى بهشت بهوسيلهء لذّت حسّى است و آياتى كه نشان مىدهند اين نعمتها بهوسيلهء لذّت معنوى مىباشد ، چگونه مىتوان جمع كرد ؟
پاسخ : هيچ مانعى از گردآوردن دو لذّت و عمل به اين دو دلالت وجود ندارد ، چون بهشتيان هم از دوستى خدا و مقام بالا در نزد او برخوردارند و هم از خوراكىها و نوشيدنىهاى پاكيزه لذّت مىبرند . ملّا صدرا در اسفار مىگويد :
امّا در بهشت چنانكه كتاب و سنّت نشان مىدهند و برطبق دليل و برهان است ، نه مرگ وجود دارد ، نه پيرى ، نه اندوه ، نه درد ، نه فرسودگى و نه فانىشدن . بهشت خانهء اقامتگزيدن و بزرگوارى است و ساكنان آن دچار بيمارى و سستى نمىشوند و در آن ، آنچه دلها بخواهند و چشمها لذّت برند وجود دارد و آنان در آن جاويدانند . بهشتيان ، همسايگان خدا ، دوستان او و اهل كرامت او هستند . آنان داراى رتبههاى متفاوتى هستند . برخى از تسبيح و تكبير لذّت مىبرند ، برخى از لذّتهاى جسمى برخوردارند چونان انواع خوراكىها ، نوشيدنىها ، ميوهها ، تختها ، زنان سپيد تن ، به خدمت گرفتن نوجوانان ، نشستن بر بالشها و فرشها و پوشيدن سندس و ابريشم و استبرق و هركدام از آنان آنچه مىخواهد ، مىتواند از آن لذّت ببرد .
وَ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ .
كسانىكه از لذّتها و شهوتهاى دنيوى برخوردارند مورد حسابرسى سخت قرار مىگيرند : « آيا مىپندارند كه آن مال و فرزند كه ارزانيشان