شده است ؛ زيرا كسره بدان دلالت دارد . از اين قبيل است جمله : « و له الجوار المنشآت فى البحر » كه در اصل « الجوارى » بوده است .
الذكر : در اينجا مراد كتاب است .
اعراب
« و ما تعبدون » ، « ما » اسم موصول و محلّ آن منصوب و عطف است بر اسم « انّ » .
« ما أنتم » ، « ما » نافيه و « أنتم » مبتدا و « فاتنون » خبر . « باء » از لحاظ اعراب زايد و ضمير « عليه » به « ما تعبدون » برمىگردد . « على » به معناى باى سببيه : « ما أنتم بسببه فاتنون » و از اين قبيل است : « حقيق عليّ ان لا أقول الّا الحق » كه به معناى حقيق و جدير بي است .
« من هو صال » . « من » مفعول « فاتنين » . « هو » مبتدا و « صال » خبر آن مىباشد . ياى « صال » ، چنانكه در بخش « واژگان » اشاره كرديم ، از باب تخفيف حذف شده است .
« منّا » متعلق به محذوف و صفت براى موصوف محذوف است : « ما أحد كائن » ، « أحد » مبتدا و « له مقام معلوم » خبرش مىباشد . « و ان كانوا » ؛ « ان » مخفف از ثقيله و اسم آن محذوف است : « انّهم » . لام در « ليقولون » ، لام فارقه است .
تفسير
فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ * ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ * إِلَّا مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ .
خطاب در « انّكم » براى مشركان است و معناى آيه چنين مىباشد : اى مشركان ! به گمراه كردن و پرستيدن بتهايتان كسى پاسخ مثبت نمىدهد ، مگر كسى كه از راه حق و هدايتى كه به خشنودى و پاداش خدا منجر مىشود روى گرداند و راه گمراهى را كه به خشم و عذاب او پايان مىيابد در پيش گيرد .
وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ .
اين جمله از سخنان فرشتگان است كه آن را در ردّ مشركان بيان كردهاند ؛ مشركانى كه گفتند : خداوند از آفريدههايش ، براى خود ،