لَهُمُ الْغالِبُونَ .
لشكر ما در دنيا با حجّت و دليل غالبند . امام على عليه السّلام مىفرمايد : « كسى كه گناه بر او پيروز شود ، پيروز نيست و كسى كه از راه بدى چيره شود ، شكست خورده است » . امّا در آخرت ، باطلگرايان هيچگونه نيرو و قدرتى ندارند . رازى مىگويد :
گاهى پيروزى و چيره شدن با نيروى حجّت و دليل است و گاهى با حكومت و سلطه يافتن و گاهى نيز از راه پايدارى بر حق . بنابراين ، انسان مؤمن هرازگاهى بر اثر ناتوانى در اوضاع دنيوى شكست مىخورد ، امّا در واقع پيروز است .
بر اين اساس ، نمىتوان بر اين آيه ، چنين ايراد كرد : برخى از پيامبران كشته شدند و عدّهء زيادى از مؤمنان شكست خوردند . اين سخن رازى كه مىگويد : « گاه پيروزى به وسيلهء پايدارى است » بر پايدارى عربها در جهان امروز و تسليم نشدن آنان و تصميمشان بر مقاومت شرايط و اوضاع دنيا هرچه باشد تطبيق مىكند . البتّه ، به رغم اينكه استعمار و صهيونيسم از لحاظ نظامى بر آنان غلبه يافتهاند . دربارهء دفاع خداوند از مؤمنان ، پيشتر در جلد پنجم ، تفسير آيه 38 از سوره حج ، سخن گفته شد .
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّى حِينٍ * وَ أَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ .
خطاب به حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله است . خداوند به او دستور مىدهد كه مشركان را به حال خود رها كند و آنگاه اندكى انتظار بكشد و به زودى خواهد ديد كه آنان با كمال حقارت و زبونى در برابر او تسليم خواهند شد و اين وعدهء خداوند ، به رغم گرد آمدن سپاهيان و همبستگى احزاب بر ضدّ او ، در عمل تحقيق پيدا كرد .
أَ فَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ .
اين جمله ، پاسخ به اين سخن مشركان است : « آنچه را كه به ما وعده مىدهى بياور » . معناى پاسخ چنين است : چگونه به عذاب خدا شتاب مىكنيد ، درحالىكه مىدانيد وقتى اين عذاب فرود آيد ، نمىتوانيد آن را برگردانيد و يا از آن بگريزيد .
فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ .
مراد از « ساحتهم » ، خانههايشان است و مراد از « صباح » ، روز عذاب مىباشد . معناى آيه چنين است : خداوند پس از هشدار دادن ، روزى كه از