تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 537

مساهمون:

ص٥٣٧
آنها را در نخستين خطبهء نهج البلاغه بيان كرده است . او در توصيف فرشتگان مىفرمايد : « برخى از آنان در حال سجده‌اند كه به ركوع نمىروند ، برخى در حال ركوع هستند و برپا نمىايستند و گروهى در جاهاى خود ثابت هستند و پراكنده نمىشوند » . بنابراين ، ممكن است اين سخن امام على عليه السّلام : « گروهى در جاهاى خود ثابت هستند و پراكنده نمىشوند » به آيه :
« وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا »
اشاره داشته باشد . آن‌گاه امام عليه السّلام فرموده است : « برخى از فرشتگان امينان وحى او و زبان‌هايى هستند به سوى پيامبران او » ؛ يعنى وحى را براى پيامبرانش فرود مىآورند نظير جبرئيل عليه السّلام . ممكن است اين سخن امام عليه السّلام ب ه « التاليات ذكرا » اشاره باشد ، چون اين فرشتگان هنگامى كه كتاب خدا را به پيامبران ابلاغ مىكنند ، آن را مىخوانند . آن‌گاه امير مؤمنان عليه السّلام مىگويد : « برخى از فرشتگان نگهبانان بندگان او هستند » . شيخ محمّد عبده در بيان اين گروه مىگويد : « گويى آنان نيروهايى هستند كه در بدن‌ها و روان‌هاى انسان به امانت سپرده شده‌اند و خداوند كسانى را كه از اين نيروها برخوردارند از هلاكت و نابودى نگه مىدارد و اگر اين نيروها نمىبود ، انسان بيش از آن‌كه سالم باشد در معرض نابودى قرار داشت » . شيخ عبده مىخواهد با اين تصوير چگونگى نگه‌دارى كردن فرشتگان از بندگان را به ذهن‌ها نزديك كند ، چنان‌كه اين سخن او : « گويى آنان » بيانگر اين موضوع است . بر اين اساس ، ممكن است سخن امام : « برخى از فرشتگان نگهبانان بندگان او هستند » به آيه « الزاجرات زجرا » اشاره داشته باشد . البتّه ، اگر بگوييم : واژهء « زجر » به معناى دفع آزار از بندگان است .
إِنَّ إِلهَكُمْ لَواحِدٌ * رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ رَبُّ الْمَشارِقِ .
مراد از مشارق ، مشرق‌هاى خورشيد است ، چون خورشيد هرروز از يك مشرق طلوع و در يك مغرب غروب مىكند . خدا سوگند ياد كرده است كه در آفرينش و ادارهء جهان ، كسى با او شريك نيست .