هزينهدهنده وارث هزينهگيرنده باشد . امّا حنفيّه مىگويند : شرط اساسى براى وجوب هزينه دادن آن است كه خويشاوندى موجب حرمت ازدواج شود . توضيح اين مسئله در كتاب ما ، الاحوال الشخصية على المذاهب الخمسة موجود است .
امّا دربارهء مسكين و ابن سبيل ، پيشتر ، در جلد چهارم در تفسير آيهء 60 از سوره توبه سخن گفته شد .
ذلِكَ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ .
« ذلك » اشاره است به عطا و انفاق كردن و اينكه اين انفاق بايد براى خدا باشد ، چنان كه شايستگان و رستگاران چنين مىكنند .
وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ .
گروهى از مفسران مىگويند : مراد از ربا در اينجا همان رباى حرام است . گروهى ديگر مىگويند : رباى حلال است و مثال آن از اين قرار است : فرد ثروتمندى به ثروتمندى ديگر هديه مىدهد ، تا او اين هديه را چند برابر پس دهد .
بهتر است كه آيه را بر هردو معنا حمل كنيم و مقصود آن است كه هيچكدام از اين دو تن ؛ يعنى خورندهء رباى حرام و هديهكننده به قصد سود ، در پيشگاه خدا پاداش ندارد ، جز اينكه اوّلى مجازات دارد و دومى نه پاداش دارد و نه مجازات .
وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ .
المضعفون : پاداش آنان دوچندان مىشود و معناى آيه چنين است : هركس كه براى خدا انفاق كند ، خدا به دارايىاش در دنيا و به پاداش وى در آخرت مىافزايد . امام على عليه السّلام فرمود : « هرگاه تهيدست شديد ، از راه دادن صدقات با خدا تجارت كنيد » اين سخن از سخن خداوند گرفته شده كه مىفرمايد : « كيست كه به خدا قرض الحسنه دهد ، تا خدا بر آن چند برابر بيفزايد ؟ » . « 1 » به جلد اوّل نگاه كنيد .
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذلِكُمْ مِنْ شَيْءٍ .
آيا نسبت به آنچه خدا به شما داده است بخل مىورزيد و روزى را از ديگران مىخواهيد ، درحالىكه او شما را از نيستى به وجود آورد و بركتهاى
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 245 .