و هلاكت آنان را فراگرفت . آيا آنان كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله را تكذيب مىكنند ، نمىترسند كه به سرنوشت كسانى گرفتار شوند كه از آنها نيرومندتر و پيشرفتهتر بودند ؟
ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ .
پيامبرانشان با دلايل آمدند ، تا آنها را از گمراهى رها سازند ، ولى آنان با تكذيب و ريشخند اين پيامبران ، به آنان بد كردند و بدين سبب ، با عذاب سخت ، كيفر شدند و چه بد سرنوشتى است .
اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ .
اين سخن خدا در آيهء 19 از سورهء عنكبوت بيان شد .
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ .
در اين روز گناهكاران آگاه مىشوند براى كسى كه پيشتر [ - در دنيا ] گناه كرده و توبه را به تأخير انداخته ، هيچ اميد و چارهاى وجود ندارد . بنابراين ، آنان از نيكى نااميد مىشوند ؛ زيرا در گمراهى تلاش و پافشارى كرده بودند .
وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكائِهِمْ شُفَعاءُ وَ كانُوا بِشُرَكائِهِمْ كافِرِينَ .
اينان در دنيا شريكانى داشتند كه از روى نادانى و تقليد كوركورانه ، در گمراهى و تباهكارى از آنها پيروى مىكردند و به سود رسانيدن و شفاعت آنان در روز قيامت دل بسته بودند . امّا وقتى كه همگى در پيشگاه خدا حاضر مىشوند و عذاب را مىبينند ، يقين پيدا مىكنند كه نه از شريك خبرى است و نه از شفاعتكننده اثرى و پيروىكننده از پيروىشده بيزارى مىجويد و پيشوا از دنبالهرو . مانند اين آيه در جلد اوّل در آيهء 166 از سورهء بقره بيان شد .
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ .
ضمير « يتفرقون » به بهشتيان و دوزخيان بر مىگردد و معناى آيه چنين است : بهشتيان و دوزخيان در دنيا با يكديگر بودند و در باشگاهها ، بازارها ، دانشگاهها ، عبادتگاهها و ديگر جاها يكديگر را مىديدند ، امّا در روز قيامت ، ديدار و ملاقاتى ميان آنان وجود نخواهد داشت .
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ * وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ