اسم « كان » : « كان السّوأى عاقبة الّذين أساءوا » . كسى كه « عاقبة » را به رفع مىخواند ، در اين صورت ، « عاقبة » اسم و « السوأى » خبر كان خواهد بود . مصدر مؤوّل از « ان كذّبوا » مفعول من اجله . « يومئذ » بدل از « يوم تقوم الساعة » مىباشد .
تفسير
أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى .
خداوند حكيم است و هيچچيزى را جز به حق نمىآفريند و بيهودهكارى از او محال است . او قادر است كه پس از پايان يافتن اجل مشخّص انسان ، بار ديگر او را زنده كند . كسى كه دربارهء عظمت جهان هستى بينديشد ، به حكمت خدا در آفرينش پى مىبرد و قدرت او را بر زنده كردن مردگان درك مىكند ؛ چرا كه آفرينش آسمانها و زمين از دوباره زنده كردن انسان بزرگتر است : « آيا نمىبينند كه خداى يكتاست آنكه آسمانها و زمين را بيافريد و در آفريدن آنها درنماند . او مىتواند مردگان را زنده كند . بلى او بر هركارى تواناست » . « 1 »
وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ لَكافِرُونَ .
بيشتر مردم به قدرت خداوند بر بازگردانيدن زندگى ايمان ندارند ؛ زيرا نمىدانند آن كس كه بر اصل آفريدن توانايى دارد بر بازگردانيدن آن هم تواناست ؛ زيرا سبب اين دو از جهت امكانپذير بودن و ممتنع بودن يكسان است .
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً .
مانند اين آيه در جلد دوم در آيه 137 از سورهء آل عمران بيان شد .
وَ أَثارُوا الْأَرْضَ وَ عَمَرُوها أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوها وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ .
امّتهاى پيشين از جهت كشاورزى و آبادانى از عرب پيشرفتهتر بودند و زمانى كه بر اثر كفر و تكذيب پيامبران ، بر خود ستم كردند ، عذاب
هامش
( 1 ) . احقاف ( 46 ) آيهء 33 .