يعنى : « ساء وزرهم » .
« الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ »
صفت براى « الكافرين » .
« ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ »
حال از ضمير « تتوفاهم » . « خالدين » حال از واو « ادخلوا » . « فلبئس » ، لام براى تأكيد و « بئس » فعل ذم و فاعلش مستتر است ؛ يعنى : « بئس المثوى » .
« مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ »
تميز .
مخصوص به ذمّ محذوف است كه عبارت مىباشد از « جهنم » . « جهنم » مبتدا و جملهء « بئس » و فاعلش خبر آن است .
تفسير
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ .
در آيهء پيشين ، خداوند يادآور شد كه منكران آخرت ، تنها به سبب برترىطلبى و خودخواهى آن را انكار كردند و از حق پيروى ننمودند . در اين آيه از آنان حكايت مىكند كه آنها قرآن را به عنوان خرافات و افسانه توصيف مىكنند و در آيات ديگر از زبان ايشان حكايت مىكند كه آنان يك بار مىگويند : محمّد صلّى اللّه عليه و آله ديوانه است و بار ديگر مىگويند :
او شاعر و يا كاهن است و بار سوم مىگويند : او جادوگر است . هدف اصلى آنان از اينگونه سخنها آن است كه مردم را از حق منحرف كنند ، حقّى كه ضعفهاى آنها را آشكار و حقيقت ايشان را برملا مىسازد . خداوند اين گروه را كه مردم را از راه او بازمىدارند در چندين آيه ياد كرده است . يك بار آنان را توصيف مىكند كه آنان راه خدا را كجروى مىپندارند و بار ديگر مىگويد : آنان مىخواهند با دهنهاى خود نور خدا را خاموش كنند و در آيهء 13 از سورهء عنكبوت ، آنان را چنين تهديد مىكند :
« بلكه بار گناه خود و بارهايى با بار خود بر گردن خواهند گذاشت و در روز قيامت به سبب دروغهايى كه برهم مىبافتهاند بازخواست خواهند شد » . و در معناى اين آيه ، آيه زير است :
لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ ؛
آنان گمراه شدند و گمراه كردند و با گمراهى خود ، گناهانشان را بهطور