اعراب
« منه شراب » مبتدا و خبر و « من » براى تبعيض است . « منه شجر » ، « من » در اينجا به معناى سبب است . « النجوم مسخرات » مبتدا و خبر و جمله ، مستأنفه است . « بأمره » متعلق به محذوف و حال از « الليل ، النّهار ، الشمس ، القمر و النّجوم » . « ما ذرأ » ، « ما » اسم موصول ، در محلّ نصب به فعل محذوف ؛ يعنى :
« سخّر الّذى ذرأ لكم » . « مختلفا » حال از « ما » . « الوانه » فاعل براى « مختلف » .
« مواخر » حال از « الفلك » ، زيرا « ترى » در اينجا به معناى ديدن با چشم است ، نه با قلب [ يعنى در اينجا از افعال قلوب نيست ] . مصدر « ان تميد » مفعول لاجله براى « ألقى » . « انهارا » مفعول براى فعل محذوف ؛ يعنى « أجرى أنهارا » . « سبلا » نيز مفعول براى فعل محذوف ؛ يعنى : « شقّ سبلا و أقام علامات » . بنابراين ، براى هر منصوب ، يك فعل مناسب در تقدير گرفته مىشود ، همانند جملهء : « علّفتها تبنا و ماء باردا » كه در تقدير : « و سقيتها ماء باردا » مىباشد . « أفمن يخلق » مبتدا و « كمن لا يخلق » خبر آن است .
تفسير
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ .
هر گياهى از گياهان زمين كه داراى ساقه باشد ، درخت محسوب مىشود . « تسيمون » ؛ يعنى شما چهارپايان خود را در آن مىچرانيد . معناى آيه چنين است : خداوند نعمت آب را بر بندگانش بخشيد و آن را نوشيدنى گوارا براى آنان قرار داد و نيز از آن ، گياهانى را رويانيد كه چهارپايان آن را مىچرند .
يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً