را بر مردم خواند . قرآن كريم واژهء « مشركان » را غالبا براى بتپرستان ، بهويژه مشركان عرب به كار مىبرد و واژهء « اهل كتاب » را براى يهود و نصارا . گاهى مشركان را بر اهل كتاب عطف كرده است نظير آيهء 105 سورهء بقره :
« ما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ لَا الْمُشْرِكِينَ »
و آيهء 1 سورهء بينه :
« لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ وَ الْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ »
. عطف نشان آن است كه معطوف غير از معطوف عليه است . البتّه بايد دانست در صورتى كه قرينه موجود باشد عطف تفسير ، عطف خاص بر عام و عام بر خاص نيز جايز است .
فقها دربارهء جلوگيرى كافران از ورود به مسجد اختلافنظر دارند . شافعى مىگويد : كفّار ، تنها از مسجد الحرام جلوگيرى مىشوند و نه از ديگر مساجد . مالك مىگويد : از ورود آنها به هرمسجدى جلوگيرى مىشود . ابو حنيفه مىگويد : كافران از هيچ مسجدى جلوگيرى نمىشوند ، نه از مسجد الحرام و نه از مسجد ديگر ( رازى در تفسير اين آيه ) .
به عقيدهء ما از ورود نجس به هرمسجدى بايد جلوگيرى كرد و اگر در داخل مسجد باشد واجب است بيرون كردن آن ، خواه اين نجس انسان باشد ، يا حيوان و يا چيزى ديگر و نيز تفاوت نمىكند كه نجاست سرايتكننده باشد و موجب آلوده شدن مسجد و هتك حرمت آن شود و يا نباشد . دليل بر اثبات اين نظريه آن است كه آيه ، حكم تحريم را مطلق آورده و آن را به چيزى مقيد نكرده است .
مقصود ما از انسان نجس ، كسى است كه خدا را انكار و بت را پرستش كند . امّا نجس نبودن اهل كتاب را در تفسير آيهء 5 سورهء مائده اثبات كرديم .
پرسش : جملهء : « فلا يقربوا المسجد الحرام » بر درستى نظريهء شافعى مبنى بر اينكه جلوگيرى از كافران ، به مسجد الحرام اختصاص دارد دلالت مىكند و ديگر مساجد را دربرنمىگيرد ؛ زيرا خداوند نفرموده است : فلا يقربوا كل مسجد ؛ كافران به هيچ مسجدى نزديك نشوند ؟