پاسخ : مجموع آيه بر عموم دلالت دارد نه بر خصوص ؛ زيرا از مجموع آيه چنين برداشت مىشود كه علّت جلوگيرى از ورود كافران ، نجاست آنان و احترام مسجد در نزد خداست . ترديدى نيست كه هرمسجدى در نزد خدا محترم است ؛ زيرا منسوب به خداست . ثبوت و يا نفى حكم ، بستگى به ثبوت و يا نفى علّت آن دارد و بر اين اساس است كه فقها بر حرمت ويسكى وحدتنظر دارند ، با اينكه نصّ خاص دربارهء آن وجود ندارد ، لكن بر علّت تحريم تصريح شده كه عبارت است از اسكار ( مست كردن ) و فقها در فتواى به حرمت به همين اندازه بسنده كردهاند .
وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شاءَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ .
مشركان در تمام نقاط جزيرة العرب به منظور حج و تجارت ، آهنگ مكه مىكردند و ساكنان مكه از اين واقعه سود مىبردند ؛ زيرا كالاهاى خود را به آنها مىفروختند و چيزهايى هم از ايشان مىخريدند و مسكنها را به آنان اجاره مىدادند . مكه در درّهاى بىآب و علف واقع است . هنگامى كه خدا مشركان را از آمدن به اين شهر منع كرد ، برخى از ساكنان آن هراس از اين داشتند كه مبادا تهيدستى به سراغ آنها بيايد .
از اينرو ، خداى سبحان به آنان فرمود :
« وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ إِنْ شاءَ
؛ اگر شما به سبب قطع رابطه مشركان از مكه ، از تهيدستى مىترسيد ، خداوند به صورت ديگرى ، عوض آن را به شما خواهد داد » ؛ زيرا ابزار روزى به زيادى قطرههاى باران در نزد اوست - چنانكه در حديث آمده است - و خداى بزرگ راست گفت ؛ زيرا كشورها را به دست مسلمانان گشود و آنان به غنيمتهاى فراوان دست يافتند و مردم دستهدسته به دين اسلام گرويدند و ميليونها انسان با جان و مال روانهء مكه شدند و ساكنان آن به ثروتى دست يافتند كه در گذشته حتى در خواب نيز نديده بودند .
پرسش : منظور از « ان شاء » چيست ، با اينكه مىدانيم او چنين چيزى را خواسته است ؟