رفع داده شده است . « شيئا » مفعول مطلق براى « تضرّونه » . « تلك عاد » ، مبتدا و خبر .
« تلك » اشاره است به آثار و يا قبرهاى آنان . « ألا » حرف تنبيه . « بعدا » در تقدير : « بعد بعدا » است و « قوم هود » بدل از « عاد » مىباشد .
تفسير
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْكُمْ ؛
من رسالت خود را بدون هيچ سستى و تقصيرى به شما رسانيدم .
وَ يَسْتَخْلِفُ رَبِّي قَوْماً غَيْرَكُمْ ؛
پس از آنكه پروردگارم عذابش را در دنيا و پيش از آخرت بر شما فروفرستد ، قوم ديگرى را جانشين شما خواهد كرد .
وَ لا تَضُرُّونَهُ شَيْئاً ،
با روى گردانيدنتان از ايمان نمىتوانيد به او زيان برسانيد .
إِنَّ رَبِّي عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ ؛
او از تمام اشيا مراقبت و با علم و حكمت خويش آنها را اداره مىكند . ابن عربى در الفتوحات المكية مىگويد : « همانگونه كه پروردگارت بر هرچيزى نگهبان است ، به وسيلهء هرچيزى نگهداشته مىشود » . اين سخن اشاره دارد به سخن گويندهاى كه گفته است : در هرچيزى نشانهء وجود اوست .
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا هُوداً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ نَجَّيْناهُمْ مِنْ عَذابٍ غَلِيظٍ .
مراد از « امرنا » ، عذاب ماست . مراد از نجات اوّل ، رهايى از عذاب دنيا و مقصود از نجات دوم ، رهايى از عذاب آخرت است . برخى مىگويند : نجات اوّل ، [ در آيه ] براى بيان رهايى از هرنوع عذاب است ، خواه سبك باشد خواه سنگين . امّا نجات دوم ، براى بيان نوع عذابى است كه بر قوم هود نازل شد كه از نوع سنگين بود . هركدام از اين دو معنا محتمل به نظر مىرسد . پيشتر در جلد سوم ، در سورهء اعراف ، آيهء 72 ، به نجات و رهايى قوم هود و همراهان او اشاره شد .
وَ تِلْكَ عادٌ جَحَدُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ عَصَوْا رُسُلَهُ وَ اتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ .
پس از آنكه خداوند ، داستان عاد را بيان كرده ، به سبب هلاكت آنان اشاره نموده است و اين سبب ، عبارت است از : كفر آنان به خدا و آيات او ، مخالفت با پيامبران و احكام او ،