برخى از بدىها را تحمّل كردم تا مبادا تمام آن دامنگيرم شود . اينچنين است كه برخى از بدىها از برخى ديگر آسانترند .
يا اينكه انسان در حال طبيعى نباشد نظير كسى كه اقدام به خودكشى مىكند و يا در حالت دشمنى باشد و با دشمنى روبهرو گردد كه دليلش نتواند در برابر دليل او مقاومت كند ، چنانكه وقتى خداوند معجزاتى را با دستان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آشكار كرد ، مشركان از پاسخ دادن به او [ - آوردن دليل در برابر دليل ] ناتوان ماندند و گفتند : خدايا ، اگر آنچه محمّد صلّى اللّه عليه و إله مىگويد ، حق است ، پس باران سنگ از آسمان بر ما ببار و يا عذابى دردناك بر ما فروفرست . خداوند به همهء كسانى كه به سوى بدى و فروفرستادن عذاب از آسمان شتاب مىكنند پاسخ داده است كه : حكمت خدا ايجاب مىكند كه تقاضاى چنين كسى را برآورده نسازد و او را تا مدّتى باقى گذارد ؛ زيرا چهبسا آنچه او را به آرزوى بدى وادار مىكند از بين برود و پس از آن نيكى تحقّق پيدا كند ، همانگونه كه نسبت به بسيارى از كسانى كه مىگفتند : خدايا ، بر ما باران سنگ از آسمان ببار ، تحقّق پيدا كرد . چراكه گروهى از آنان اسلام آوردند و بسيارى از مؤمنان از نسل گروهى ديگر از آنها بيرون آمدند و اگر خدا به مرگ آنها شتاب مىكرد ، چنين چيزى تحقّق نمىيافت .
خلاصهء سخن : آنان در به وقوع پيوستن بدى شتاب كردند ، چنانكه در تحقّق نيكى شتاب مىكنند ، لكن خداوند آنان را تا به وقوع پيوستن نيكى كه برايشان اراده كرده بود مهلت داد .
فَنَذَرُ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ؛
يعنى خداوند در عذاب كسانى كه به نبوّت محمّد صلّى اللّه عليه و إله كافر شدند و به روز قيامت ايمان ندارند ، شتاب نمىكند ، بلكه آنها را به حال خود وامىگذارد ، حتّى اگر آنان از فرمان خداوند سرپيچى كنند و در ستمگرى و گناه زيادهروى نمايند .
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً .
عبارت
« لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً