واژگان
الغمرات : جمع غمرة به معناى شدّت .
الهون به ضم هاء : ذلّت و خوارى و به فتح هاء ، نرمى و آسانى .
اعراب
« افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً » ،
« كَذِباً »
مفعول مطلق است ؛ نظير « جلست قعودا » .
« مَنْ قالَ سَأُنْزِلُ »
عطف است بر
« مِمَّنِ افْتَرى »
و به معناى : « و ممّن قال سأنزل » مىباشد .
« إِذِ الظَّالِمُونَ » ،
« إِذِ »
ظرف و در محلّ نصب به
« تَرى »
.
« الظَّالِمُونَ »
مبتدا و
« فِي غَمَراتِ »
متعلق به محذوف و خبر مبتدا .
« الْمَلائِكَةُ »
مبتدا و
« باسِطُوا أَيْدِيهِمْ »
خبر . جملهء
« أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ »
مفعول براى قول محذوف و تقدير : « يقولون أخرجوا » است .
« فُرادى »
حال از واو
« جِئْتُمُونا »
و غيرمنصرف مىباشد ، از باب تشبيه به ثلاث و رباع .
« كَما خَلَقْناكُمْ » ،
كاف در
« كَما »
به معناى مثل و در محل نصب است ؛ زيرا صفت براى مفعول مطلق محذوف مىباشد ؛ يعنى : « مجيئا مثل مجيئكم اوّل مرّة » . فاعل
« تَقَطَّعَ »
محذوف است و سياق كلام بر آن دلالت دارد و تقدير : « تقطع الوصل » بوده است .
« بَيْنَكُمْ »
ظرف و منصوب به
« تَقَطَّعَ »
.
تفسير
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً .
افترا به معناى دروغ بستن به خداست ؛ بدينترتيب كه كسى چيزى را جعل كند و به خدا نسبت دهد ، درحالىكه هيچ منبعى براى آن نداشته باشد ، نه از كتاب خدا ، نه از سنّت پيامبر او و نه از عقل . افتراى به خدا با يكى از كارهاى زير مصداق مىيابد .
1 . كسى حلال خدا را حرام كند .