اعراب
« إِذْ »
در
« إِذْ قالَ »
ظرف و متعلق است به محذوف ، يعنى « اذكر إذ قال » است . مصدر ريخته شده از
« أَنْ يُنَزِّلَ »
مفعول
« يَسْتَطِيعُ »
.
« أَنْ »
در
« أَنْ قَدْ صَدَقْتَنا »
مخفّفهء از ثقيله و اسم آن محذوف ، يعنى « انّه » است .
« لَنا »
در
« لَنا عِيداً »
متعلق به محذوف و حال و
« عِيداً »
خبر
« تَكُونُ »
و جمله در محلّ نصب و صفت براى
« مائِدَةً »
است .
« لِأَوَّلِنا »
بدل از
« لَنا »
.
« أُعَذِّبُهُ »
، ضمير به
« فَمَنْ يَكْفُرْ »
برمىگردد
« عَذاباً »
مفعول مطلق و به معناى تعذيب است .
« لا أُعَذِّبُهُ » ،
بنابر حذف حرف جر و تقدير آن : « لا أعذب به أحدا » است و بنابراين ، ضمير به « عذاب » برمىگردد .
تفسير
در پيرامون مائده [ سفره ] و درخواستكنندگان آن ، سخن فراوان گفتهاند : آيا آنان مؤمن بودند و يا مشكّك ؟ آيا مائده عملا نازل شد و يا نازل نشد ؛ چراكه حواريان ، پس از آنكه خدا آنها را با اين سخن خود :
« فَمَنْ يَكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَإِنِّي أُعَذِّبُهُ عَذاباً لا أُعَذِّبُهُ أَحَداً »
تهديد كرد ، از درخواست مائده صرفنظر كردند ؟ و بر فرض نزول آن ، با چه كيفيّتى فرود آمد ؟ انواع و اقسام آن چه بود ؟ وانگهى ، آيا درخواستكنندگان مائده ، پس از نزول آن ، به صورت ميمونها و خوكها مسخ شدند يا نه ؛ چراكه برخى از آنها از اين مائده دزديده بودند ؟ و سخنانى از اين قبيل .
اينك به بررسى مفاهيم واژههاى اين آيات چهارگانه و آنچه بدان مربوط مىشود مىپردازيم :
آيهء نخست :
إِذْ قالَ الْحَوارِيُّونَ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ قالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ .
اين آيه بدين نكته اشاره دارد كه حواريان هنگام درخواست مائده از عيسى عليه السّلام ، به وى ايمان نداشتند ؛ زيرا اگر آنان