سلامت ، كاشتن را سبب درو كردن و . . . قرار داده است . او آفرينندهء همه چيز است و هرچيزى به او پايان مىپذيرد .
شايستهء يادآورى است كه به دست آوردن ثروت راهها و درهاى زيادى دارد و خدا برخى از آنها را حلال و برخى را حرام كرده است . خدا تجارت ، كشاورزى و صنعت را حلال و ربا ، غش ، رشوه ، چپاول و غارت ، احتكار و معامله و تجارت با اصول را حرام كرده است . كسى كه ثروت را از راه حلال به دست آورد ، مىتوان اين كسب درآمد را هم به خود او نسبت داد ؛ چرا كه وى در راه به دست آوردن آن جدّيت و تلاش كرده و هم به خدا نسبت داد ؛ زيرا او اين عوامل كسب را ايجاد كرده و آن را براى هر جستجوگرى ، خواه ناپاك باشد و خواه پاك مباح ساخته است . امّا اگر كسى مال را از راههاى حرام همچون ربا و چپاول به دست آورد ، در اين صورت ، درآمد او را بايد به خود وى و به شرايطى كه زمينه را براى وى فراهم كرده ، نسبت داد نه به خدا ؛ زيرا خداوند اين راهها را بر پاك و ناپاك حرام نموده است .
ممكن است بگوييد : اين سخن شما درست است ؛ لكن پاسخ سؤال ما نيست و مشكل را حل نمىكند ؛ زيرا ما مىبينيم كه پاك و ناپاك ، هركدام راه مشروع به دست آوردن روزى را مىرود و آن را از همان راهى كه خدا حلال كرده و دستور داده است جستجو مىكند ، با اين حال ، روزى ناپاك فراوان و روزى پاك كم است . چه بسا انسان پاك چند برابر انسان ناپاك زحمت مىكشد و حتّى در برخى از موارد براى ناپاك از جايى روزى فرامىرسد كه نه انتظارش را دارد و نه استعداد و تلاش او با آن تناسب دارد ؛ امّا انسان پاك از جايى كه انتظار دارد و كوشش و تلاش هم كرده ، روزى برايش نمىرسد !
پاسخ : برخى از مردم در تفسير اين موضوع به تصادف و شانس پناه مىبرند [ و اين قسم روزى را از باب تصادف و شانس مىدانند ] ؛ لكن اين توجيه آنها نشاندهندهء
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 208
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٢٠٨